|
Rize Mahalli
Sözlüğü - 937 Kelime |
|
A
|
B |
C
|
Ç
|
D
|
E
|
F
|
G
|
Ğ
|
H
|
İ
|
K
|
L
|
M
|
N
|
O
|
P
|
R
|
S
|
Ş
|
T
|
U
|
V
|
Y
|
Z
|
60
|
40
|
28
|
106
|
30
|
39
|
34
|
17
|
31
|
86
|
25
|
128
|
36
|
40
|
13
|
18
|
58
|
9
|
23
|
14
|
42
|
16
|
11
|
19
|
14 |
|
|
A |
|
Abele
Abet
Abril
Abula
Aburası
Aclanmak
Açan
Açanki
Ahan
Ahaviça
Ahbin
Afalamak
Afkur
Afkurma
Ağanus etmek
Ağiralti
Ağurasi
Ağurt
Ahretluk
Ajdaar
Ajluk
Alaf
Allahisa
Amespara
Anaforci
Anağulis etmek
Anaka
Anceli-Kunceli
Ander
Ander kalmak
Anderpali
Andikas
etmek
Angona
Anteri
Anurli
Ansurmak
Apandi
Apansa
Apoçohalis
Apos
Aposkal
Apsimati
Arapiko
Arçak
Arnuk
Astiya
Aşama
Aşhana
Aşlama
Aşude
Ateşli
Ateşluk
Atiçi
Atki
Aykiri al
Aykirilamak
Atiça
Avli
Avusto
Ayadin
Ayarçi
Azina
|
İşte
böyle
Öğle tatili, öğle yemeği için işte verilen ara
Nisan
Abla
Burası
Acıkmak
Ancak
Ne zamanki
İşte bak gör burada
İlk defa hamile kalan kadın
Hayvan altına serili yaprakla karışık hayvan gübresi
Kazmak
Gereksiz ve edebe aykırı olarak bağırma çağırma
Fazla konuşma ne dersen
de
beni igilendirmez.
İnlemek
Evin altındaki ekili
arazi
Şurası
Ağrıtmak, inciltmek
Takva sahibi
Ejderha
Aç
Yeşil bitkilerden
oluşan
hayvan yemi
Adı
hatırlanamıyan için
adı
ne idi?
Amme cüzü, elifba
Beleşçi
Geviş getirmek
Çocuk dilinde
anne.
Tahta revalli
Uğursuz
Kötürüm olmak
Çukur açmak için
kullanılan
kazık
Ilık
su elde etmek için
kapları
birbirine dökmek
Bir
tür zehirsiz küçük
yılan.
Entari
Onurlu, gururlu
Öksürmek
Bir tür lokum
Aniden, birdenbire
Eli ayağı birbirine
dolaşmak,
ayağı takılıp düşmek.
Ağzı bozulmuş aletlerin
düzeltilmesi
Yapılması gereken iş
payı
Cansız, beyaz kıvılcım
Arap kabağı (siyah
kabak)
Erkek
Toprağın
yumuşayarak
kazılabilir
hale gelmesi
İnsan siluetindeki
korkuluk
Çayır biçildikten sonra ikinci kez gelen çimen
Hol
Fidan
Bir türlü sütlü yemek
Koşmaca oyunu
Geleneksel evlerde ateş
yakılan
kısım
(Afiçi)
Henüz çiçek açan
salatalık
Yaşlı
kadınların
kullandığı
büyük başörtü
Uzaklaşmak, geçip gitmek
Yan tarafa doğru gitmek
Ateş böceği
Avlu
Ağustos
Ay ışığı
Arabulucu
Irmak kenarında bulunan
ekilebilir
arazi
|
|
B |
|
Bağa
Bağlama
Balkanluk
Barbon
Bağlamak
Bala ki
Balça
Balli lobiya
Bare
Başini bağlamak
Başluk
Başukari
Batal olmak
Baturma
Bayyişa
Becit
Bedova (Beydoğa)
Beluk
Bet
Betcoz
Beyinmek
Beyikana
Beyit
Bildur
Bile
Bilesi
Binam
Birlan
Bitun
Bi yayimi
Bi
damulika
Bişçi
Bi şe
Boğalmak
Boğda
Bu halli
Bulik
Bulme
Buzakluk
Busoy
|
Bana
Tavan kirişi
Sarp, engebeli, yüksek alan
Barbunya Balığı
Güveyi
iktidarsız
bırakma
İhtimalki
Bahçe
Soya fasulyesi
Bari
Evlendirmek
Başlık
Yukarıya
doğru
Kullanımdan çıkmak
Lokma, bir lokma
Aşağıya doğru
Acele, ivedi
Beddua
Bölük
Çirkin
Gözleri ürkütücü kişi
Büyümek
Babaanne, anneanne
Büyütmek
Geçen yıl
Birlikte, beraber
Beraberinde
Yavrum
Birdenbire, ansızın
Bütün, hep
Bazıları
Küçücük
şey
Testere
Biraz, azıcık
Bunalmak
Buğday
öyle, böylece
Genç kız
Oda
İnek rahmi
Bu gibi, böyle
|
|
C
|
|
Cağle/Çağli
Cağur
Cavramak
Caris Olmak
Cazi
Cebre
Cece
Celep
Cenşluk
Cerbuçuk
Ciniviz
Circir
Cizlavi
Coco
Col
Côn
Coret
Coz pulusi
Cucum
Cuğap
Cumiş
Cunluk
Cunuz
Curut citmek
Cuvab
Cuz
|
Bit
Gavur
Gayret etmek
Rahatsız olmak
Cadı
Gübre
Gece
Kavurma yapmak için
satın alınan
inek
Gençlik
Mısır
bitkisinin üzerindeki çiçek
Zeki, hareketli çocuk
Fermuar
Eskiden giyilen bir tür
lastik
ayakkabi
Kumda
oynanan çocuk
oyunu
Göl
Deri
Biçilen mısır demetlerini yere sermek
Göz bebeği
Güğüm
Cevap
Gümüş
Günlük
Gündüz
Aşırı ishal olmak
Cevap
Güz
|
|
Ç |
|
Çaç
Çaça sepet
Çaflati
Çafilamak
Çafi
Cafili kürek
Çaho
Çahra
Çahudi
Çağna
Çağan
Çağra
Çağra cevirmek
Çağraya sarilmak
Çağumi
Çakal Duğuni
Çakal Osuruğu
Çakçaka
Çaklanmak
Çakuma
Çalakop
Çalambura
Çali
Çami
Çamçaka
Çamı
Çanis etmek
Çatara
Çatmak
Çapari
Çapika
Çapli
Çapula
Çarafulis etmek Çarapali
Çaşot
Çaşutluk Etmek
Çavlaka
Çeç
Çeçez
Çegil
Çeğel
Çaravoş
Çelefudi
Çelepur
Çeli
Çençene
Çeper
Çepli
Çepuk
Çeremit
Çerezayı
Çerik
Çesuk
Çeşan
Çeşe
Çeşin etmek
Çetek
Çiçi
Çiçili
Çifin
Çikma
Çipa
Çiğir
Çikli
Çikmiş
Çilbur
Çilimbura
Çiliğani
Çili pumburi
Çimidi
Çina
Çiniya
Çinluk
Çirapi
Çirbit
Çirmulis etmek
Çirozlamak
Çison
Çitari
Çiten
Çivi
Çivrikos
Çiya
Çoh
Çomur
Çopri
Çori Kesmek
Çoti
Çufan
Çuğni kokmak
Çuk
Çul
Çulek
Çulfet
Çumbu
Çumur
Çunçuri
Çunis
Çunkim
Çupi
Çupyas
Çurt
Çuru ayi
Çuruli
Çuyis etmek
|
Hayvanların
altına serilen gürgen kestane yaprakları
Uzun aralıklı fındık çubuklarından yaprak taşıma sepeti
İnce
odun parçası, kıymık
Tırnakla kazımak,
bahane aramak
Çatallı
Gubre atmaya yarayan
catalli
kurek.
İskofri balığı
Eski, bozuk işe yaramaz nesne
Paçavra, işe yaramaz bez parçası
Yengeç
Mısır
ayıklamak
Bıçak bilemeye yarar
düzenek
Hileli işler yapmak.
Başı belada olmak
Salkım
Güneş esnasında yağmur yağması
Kendiliğinden yetişen mantar
Taneleri deremen taşına
ileten
ahşap oluk
Durulamak
Örümcek ağı
Bir çeşit orak
Yaz gecelerinde ışık
veren
böcek (çarambula)
Odun dalları
Hasır türü örgü
Geveze
Saç örgüsü
Kullanılan suyun
üzerine sıçraması
Uygunsuz, yaramaz kişi
Görmek,
rastlamak
Bir tür balık avlama
aracı
Malzeme konulan kıl
desti
Elle dikerken atılan
bir dikiş
Kullanılmış ayakkabı
Yemek veya ya su
üzerinde yağ
ışıldamak
Küçük
bir tür kuş
kapanı
Cekirge, balik yemi
Elçi, aracı kadın
Fesatlık etmek (Uygurca)
Devamlı sulak olan
arazi parçası
Petekte arinin bal
yaptigi
gozenekli parca
Çakıl
Kekeme
Çakıllı yer
Yarılmış
odundan elle
ayrılabilen
küçük parça, kıymık
Kelepir
Kurumuş
mısır sapları
Pencere mandalı
Çit
Kıymık, küçük ağaç veya
taş
parçası
Küçük sepet
Kiremit
Haziran
Çam kalas
Kesik
Başa bağlanan geniş ve
çubuk
desenli peştamal
Köşe
Turfanda bir meyve veya
sebzeyi
ilk defa yemek
Kötek
Yaranın sulanması
Solucan. Zayıf ince kız.
Sarı çiçekli bir ot, bir tür orman gülü
Kız ve erkek
tarafının gönderdikleri
hediye
Arı iğnesi. Çocuk göbeği
Çağırmak, davet etmek
Oyun
oynamak için çember
Boşanmış kadın
Ana malzemesi süt olan
bir
tür yemek
Ateşböceği
Kavurma
Ateş böceği
Beyin, beynin dağılmış
şekli
İbik
Tavuk dışkısa
Çulluk kuşu
Kötü, hain, belalı
(kadın)
Kibrit
Kıvranmak
Buruşmak, ozelligini
kaybetmek.
Sarmaşık
Horoz ibiği
Yaprak taşınan delikli
sepet
Çocuk oyunlaında sayı
Büzüşmüş
Ates kivilcimi
İnce kalas
Kömür
Köprü
Derenin
suyunu baska
yere akitarak,
balik avlama
Kötü
Filiz, surgun
Yanık kokmak,
(özellikle bez
eşya yanması)
(Çocuk dilinde) pipi
Kül
Tahta yoğurt ve pekmez
kabı
Anne babanın bakmakla
yükümlü
olanlar, çocuklar
Çimdik
Mısır unu, yağ ve
çökelekle
yapılan yemek
Bir tür sinek
Çünkü
Yemeğin tencere dibinde yanması sonucu oluşan koku
Çubuk
İnceden ağırma, sızı.
Kürt
Temmuz
Aşırı olmuş, yağlı
Agirmak, sizlamak
|
|
D |
|
Da
Daladal etmek
Damulika
Damla
Dandaniça
Dardar etmek
Darluk
Davli
Dayman
Deke
Denaz
Deremen
Desunlar İçin
Devren
Dilisim
Didali
Dimari
Dişarla
Dişarlan
Div
Diyam
Diyan
Dizluk
Doğa
Doğdi
Dolama
Dolaylık
Dondarci
Duvrani
Düzenci
|
Anlamı
güçlendirmek
için kullanılan
ek
Güreşmek veya yarışmak
için
tutuşmak
Küçücük şey, damlacık
Saçak altı
Sözünde durmayan, bir
kuş
Dır dır etmek
Sıkıntı, bunalım
Odun parçası
Daima
Dakika
Taklit,
yansılama, alay
Değirmen
Gösteriş için
Köprü
Tılsım, büyü
Zayif,
celimsiz,
bakimsiz bebek
Ham
meyve
Kesişleme rüzgarı
Hacet def etmek
Dev
Güya,
sanki
Dayanmak
Uzun erkek donu
Dua
Kalın odun parçası, keserin dip kısmı
Irin
Belden aşağıya sarılan
peştamal
Düğünlerde yemeği
yöneten kişi
Yağ ve ayran yapmak
için kullanılan yayık
Gelini
hazırlayan bayan
|
|
E |
|
Ebi
Ebiri
Ebirini
Ebisoy
Ecinli
Egere
Eğratluk
Eğreti
Eğretiluk
Eğrip
Elim
Elcan
Elçi
Eldu
Elduttu
Elet
Elişmek
Eliştu
Emcük
Emice
Emicoli
Emrana
Encami
Entari
Enuk
Eraze
Ereti
Eserli
Eskemi
Esseh
Eşadi
Eşik
Eşkun
Etekluk
Etmek
Evlek
Evetle
Eyicene
Eyilat
|
Öbür
Öbürü
Otekini
Öbür türlü
Cinli, perili
Eğer, şayet
İmece
Eğrelti otu
Eğrelti otlarının bol olduğu alan
Büyük balık ağı
Ölüm
Yabancı
Evlenmede aracılık eden
kişi
Ölmmek
Öldürmek
İletmeki, götürmek veya götürmek
Sataşmak
İsabet ettirmek
Yalancı emzik
Amca
Amca oğlu
Bahar
ayları, arıların oğul vermeye hazırlandıkları aylar
Acemi
Fistan
Domuz yavrusu
Arazi
Eğrelti otu
Perili, cinli
İskemle
Sahih, doğru
İnsan süretinde yapılan
korkuluk
Işık
Filiz,
sürgün
Etek
Ekmek
Ark
Acele etmek
İyicene, dikkatlice
İyileştirmek
|
|
F |
|
Falamidi
Fambur
Fanila
Farfatara
Farfaratis
Farla
Fartik
Faytos
Feket
Felenk
Feli
Feliçi açmak
Feluka
Feretiko
Fiçiko
Fifilika
Firfilik
Fişki
Fitne
Fitra
Fitruka
Flanbur
Foli
Fodulluk etmek
Frahti
Fufuli
Funduk
Furliyan
Furnesi
Furset Furtuna
Fuska
Fuşki
Fut
Fut çekmek
|
Sandık
çekmecesi
Ihlamur
Kollu atlet
(Fafatura) Kelebek
Çırpınma, çarpıntı
Çırpınmak, kuş kanat çırpmak
Önlük
Paydos
Fakat
Kayıkları suya çrkmek için kullanılan ağaç kızaklar
Kabak
dilimi
Duğme yeri açmak
Lahana filizi
Rize bezi - Feletika-
Su kabağı
Oyuncak rüzgar gülü
Düdük, düdük sesi
Hayvan tersi
Yavru Balık
Mısır fidesi
İyi
giyimli kız,
yerden biten
kestane filiz
Ihlamur
Ufak toprak çukur
Böbürlenmek, çalım satmak, haddini bilmememk
Kalın kestane
tahtası
Sivilce
Fındık
Çekirge
Kavrulmuş mısırdan
yapılan
un
Fırsat Fırtına
Böğürtlen
Taze gübre
Ani ve bir kere olan
şeyler
için kullanılır. (Fut citti)
Bir yudum içmek, bir
defa çekmek
|
|
G |
|
Gadanı
Almak
Gaganis Etmek
Geceluk
Gerdel
Geyme
Ganguli Guçça
Gırgır
Godalak
Gogona
Golf
pantul
Goşt
Gömüğü sevilmek
Gömük
Göreslenmek
Gözun harhalisi
Gugum
Güçükayı
|
Çare
olmak, avutmak
Tavuğun gıgıklaması
Gecelik
İneğe verilen yemin
konulduğu
tahta kap
Kılıf, özellikle yastık
kılıfı
Tahta revalli
Büyük balık ağı
Taneleri alınmış mısır koçanı
Kagittan bir tür küçuk
uçurtma
Paçası
dize kadar
dar, üstü
bol pantalon
Tarla
sürülünce meydana gelen sert toprak kümeleri
İçi güzel olmak
Kemik
Göresi gelmek
Goz yuvarlagi
Güğüm
Şubat
|
|
Ğ |
|
Ğaço
Ğalaçi
yağmak
Ğaliya
Ğanca
Ğanapi
Ğarğaris
etmek
Ğarğali
Ğark
Ğaros
olmak
Ğatyaluk
Ğaviçi
Ğavroz
Ğayin
Ğezep
Ğırz
Ğiçi/Ğiti
Ğilima
Ğincik
Ğirk etmek
Ğizar
Ğocğomer
Ğoğori
Ğoğova
etmek
Ğoli
Ğov
Ğovroş
Ğoy
Ğoyluk
Ğuke
Ğumeti
Ğurtuli
|
Eriyik,
pelte
Dolu
yağmak
Gelincik
Kene
Armut çeşidi
Bağırıp
çağırmak
Cevizin üzerindeki
yeşil kabuklu
kısım
Su arkı
İşe
yaramaz
hale gelmek
Çöp,
çöplük
Iyice,
yamuk yumuk olmuş metal eşya
Bebek
lazımlığı
Hain
Bela
Araziyi ağç köklerinden temizlemek için derin kazmak
Çocuk
dilinde, kotu, fena, pis şey
Çok pişip
erimiş et
(Ğinzili) Damak
Gark etmek, gömmek
Bicki
makinesi, buyuk testere
Arı kovanı kurmaya elverişli ağacın
en alt dalı
Baykuş
Çömelmek
(Bir ğoğova et bakalım şuraya)
Bir küreklik toprak
Çok
kısa
zaman dilimi (Bir ğov gitdim geldim)
(Ğovili) Kaya
balığı
Üvey,
ğoyana
Üveylik
Öfke
Bir
tür
sebze
Soluk borusu (özellikle
hayvanlarda)
|
|
H |
|
Ha
bole
Ha bu
Habura
Hacika
Haçan
Hade
Halaçi
Halati
Halaz yağayi
Halbuse
Haloti
Hamlahus
Hancaka
Hane
Hamdana
Hamdospara
Hampa
Hamuçara
Hanya
Hapsi
Hapsikoli
Hapalamak
Harçi
Harhali etmek
Hark
Harul
Haşil
Haşindi
Haşlak
Haşli
Haşluk
Haşuli
Hatiyaluk
Havli
Hağu
Havuriya
Hayat
Hayın
Heçaye
Hedik
Hej
Hemle
Heleke
Helengor
Helepi
Hemayil
Hemence
Hepele
Hepli
Hepten gitmek
Heralim
Herik
Herişte
Hesa Yesa Helesa
Heseğ
Heseğten
Heyle
Hiliça
Hizan
Hirli
Hişir olmak
Hobur
Hoho
Hohol
Hoholis
Hohori
Hohovis etmek
Hokelenmek
Holooiça
Hopeçi
Hoper
Hopi
Hosti
Hoşeti
Hov
Hova(ya) gelmek
Hovini almak
Hozan
Hukelenmek
Humra
Humri
Hutbin
Hutup
Hutupis
Hurtuli
Hus
|
Böyle
Bu
Burası
Sarı tüylü, ufak cüsseli bir kuş
(Haçanki) : Mademki
(Uygurca)
Haydi
Dolu
Eski, yırtık ayakkabı
dolu yağıyor
Halbuki
Balgam
Mısır
Ancak
Neredesin?
Hamile kalmamış inek
Böğürtlen
Varlıklı
Çilek
Mademki
Hamsi
Bir tür hamsi yemeği
Karıştırmak
Sırık
Kabuğundan ayırmak
Ark
Kara saban
Kavrulmuş mısır unundan yapılıp sıcak yenilen yemek
Şimdi
Olumsuz, aptal adam
Çok sıcak
Harçlık
Ana malzemesi mısır unu
olan
bir yemek
Çöplük
Havlu
Şu
Oraya
Giriş, hol
Çok şiddetli, iyi
Hikaye
Dallardan yapılan kar
ayakkabısı
Hac
Hamile
Hocaya okutmaya gidilen
yer
Kavisli
arıcı bıçağı, bağ bıçağı
Kabak çekirdeği
Muska
kabı
Bir çeşit bez çanta
Karıştırmak
Siyah üzümün kabuğu
Hasta olmak
Herhalde
İnce ve uzun kazma
Ana melzemesi süt
olan
bir tür yemek
Bir ağırlığı çekerken
söylenir
Gerçek, hakikat, doğru
(Heseğ
mi deyisun?)
Sahiden
Sığırları
sürmek
Henüz olgunlaşmamış mısır
Cimri
İyi değil
Değerini yitirecek
kadar bollaşmak
Hortlak
Öcü, umacı
Çöp, toz
(Hohol) Karma
karışık
Baykuş
Çömelerek oturma
Öfkelenmek
Sırılsıklam
Koyunların boğazına takılan çıngırak, torba veya çanta
Geniş, açık
Ufak iken koparılmış mısır bitkileri
Kor
Kuru mısır yaprağı
Öfke, hırs
Hemen, acele gelmek
Hevesini almak
Ot olmayan yer
Çok
kızmak
Kan çıbanı, şiş
Siyah üzümün kabuğu
Kibirli
Mısır koçanını çeviren
yapraklar
Yolmak, Koparma
Gırtlak, boğaz
Kara lahana ezmesi
|
|
İ |
|
İkamak
İkden
İkilmak
İlamur
İlaf
İlan
İnsuz
İpek
İprak
İpranmak
İpratmak
İro
İsir
İskandal
İslemi
İspinoz
İstavrite
İstipis
İşçil
İşlitavali
İşmar etmek
İştoni
İştopili
İzbor
İzname
|
Yıkamak
İlk önce
Yıkılmak
Ihlamur
Yulaf
Yılan
Issız
Yıprak
Taze mısır koçanındaki
püskül
Eskimek, yırtılmak
Yırtmak, eskitmek
Gökkuşağı
İneklerin yediği,
yaprağı geniş
ve sert bir ot
Büyük sepet
Büyük bakır güğüm
Bir tür kuş
Eylül
Yemeğin bozulması
Korku ile karışık şüphe
Hamsi pilavı
Baş, kaş, göz ve elle
işaret
etmek
Erkeklerin giydiği don
Eşek arısı
Kör, ama
Resmi nikah evrakı
|
|
K |
|
Ka
Kaad
Kabukçi
Kaçata
Kada
Kadanu alsun
Kaful
Kağle
Kağra
Kakaçi
Kakuça
Kalçin
Kaleçi
Kalemidi
Kalif
Kambi
Kamris
etmek
Kanaviça
Kanci
Kandala
Kaneyakli
Kapoçi
Karakonca
Karamiş
Karkalaçi
Karnali
Kartof
Kartuli
Kasapetra
Kaskarina
Kastaniça
Kataça
Katatori
Katsafurç
Katson
Kavara
Kavurinti
Kaybana
Kebre
Kebur
Kemane
vurmak
Kenef
Kerbeluk
Kehkür
Kerbeluk
Kerezayi
Kerip
Keriplenmek
Keşan
Ketenpere
Kevi
Kevret
Kiççi
Kilavlamak
Kiz
çekmek
Kiça
Kiçi
Kirili budanmak
Kirkluk
Kitipiyos
Kiviçi
Koça
Koçan
Koçira
Kofi
Kohlidi
Koleti
Kolistivra
Koliva
Kolof
Koma
Komar
Kompi
Komri
Komsilamak
Kondari
Kongoş Çarık
Konira
Konişuk
Kontra
Kopali
Kopça
Kopeli
Korbakor
Korkata
Korkizan
Korop
Kofi
Kosi
Koti
Kotila
Kot
Kotkafali
Kotori
Kuçayı
Kuka
Kukari
Kukuçi
Kukula
Kukulaçi
Kukuli
Kukuma kuşu
Kukpapula
Kukus
Kukuta
Kulumika
Kumri
Kumuli
Kumuşi
Kunci
Kupas
Kupli
Kuplika
Kupsi
Kurseli
Kuskut
Kutali
Kutni
Kutrum
Kutuçi
Kutuni
Kutuz baş
Kuvari
Kuyiça
Kuyis
Kuzina
Külünk
Küspe
|
Yakınlık,
sevgi
ifadesi (Dayıka, fatuka, anaka)
Kağıt
Başkasının evinde
yemekten
hoşlanan kişi
Alın
Küçüklere şefkat ve
sevgi ifadesi, kardeş
Günahını alsın
Dikenlik
Bit
Karga
Koyun pisliği
Dizleri veya beli
bükülmüş
kişi
Dize
kadar çıkan kalın
yünlü
çorap
Boncuk
Iplik yapmaya yarayan
bir tür
alet
Basit kulübe
Taze çay filizi
Fışkırmak
Bir tür ince
dokuma
Dilim
Tıpa, musluk
Çaresiz yetim
Çıbanın su toplamış hali
Tüyle kaplı insan benzeri hayali yaratık
Karayemiş
Derelerin
denize
taşıdığı odun
El sepeti
Patates
Baca kurumu
Sert toprak
Örülmüş fritiko bezini
tezgahta
kesmek
Beyaz kabak
Alın
Kapı eşiği
Duman
Koçan
Yellenmek
Turşu
kavurması
İstenmeyen bir şey
Gübre
Kabir
Önem vermemek
Hela, tuvalet
Gübrelerin toplandığı
yer
Kepçe
Gübrelik
Haziran
Garip
Gariplenmek
Başa sarılan peştamal
Oyun, tuzak, ketenpereye getirmek
Sağlam
Yatak
Bir ısırık, ısırmak
Aleti ince bilemek
Kız kaçırmak
Topal, aksak
Ekmekte ısırılan yer
Bitap düşmek, büyük eziyetler çekmek
Kırk yaşından sonra
doğan çocuk
Adi, işe yaramaz,
değersiz
Bir tür gece kuşu
Merdiven basamağı,
mantar,
siğil
Çay alımyeri cüzdanı,
şokalisi
alınmamış mısır
Tutumlu kadın
Sağır
kişi
Sümüklü
böcek
Bir tür pide
Kertenkele
Suda pişmiş mısır
Ufak ekmek
Set
Bir tür ağaç
Patates
(Kunduri): Tahtadan yapılmış basit iskemle
Şikayet etmek
Sepet
yapiminda
kullanilan
findik çubukları
Basit ve kaba bir
ayakkabı
Beyaz bit yavrusu
Mukavele, konuşulan şey
Topuksuz bayan
ayakkabısı
Çamaşır tokmağı
Düğme
Evlilik dışı çocuk
Geberip giden
Kalın öğütülmüş mısır
unu
Korkak
Dam, baraka
Kara lahana bitkisinin gövdesi
Kuluçkaya yatan tavuk
Lahana gövdesi
Ense
Ölçü birimi, 5 kilo
Aptal
Silindir biçimli kalın
kaka
Şubat
İplik yumağı
Ucu çatallı değnek
Küçük, güzel, minyon
tipli
Yün örme başlık
Bir armut türü
Sivri külah, dağ
doruğu, tepe
Guguk kuşu
Saklambaç oyunu
Tomurcuk
Çay tohumu
Kılçıksız hamsiye
yumurta kırılarak
yapılan yemek
Tomurcuk, genç kız
Yığın, tepe
Kestanenin dikenli dış
kabuğu
Kendir bitkisinin kuru
govdesi
Ters
Altın süsü eşyası, asma kilit
Hıçkırık
Taze fasulyenin uçları
Mısır fidanı
gövdesi
Kabağın sapı, huysuz
geçimsiz
kişi
Lahana vurmaya yarayan
çamdan
mikser
İpekli veya pamuklu
entari
Kötürüm
Kuş gagası
Mısırın danesiz gövdesi
Kel baş
Ham incir, makat
(Kuvitsa) Küçük
küfe
(Kuyizma) Bağırmak
çağırmak
Bir tür soba
Ucu sivri kazma
Bir cesit hayvan yem
|
|
L |
|
Lağus
Lahmi
Lahmi Kafa
Landara
Langona
Lapara
Lapaza
Lapi
Lekur
Lemsa
Lender
Lenger
Lenguri
Lere
Lezgi
Liğiçi
Likapa
Likapi
Likmen
Likoç
Limas etmek
Lina yapmak
Lipla
Litropi
Liver
Livor
Lobiya
Lobut
Loha
Loklatis
Longoş
Lori
Loti burunlu
Luluçi olmuş
Lumbika
Lutuçi
|
(Lazut) Mısır
(Lahmikoli)
İneklere verilen
yemek
Aptal
Avare
Bir tür zararsız yılan
Ciddi olmayan, döneklik
edebilen
Bir tür yabani bitki
Aptal
Uzun
Bol süt veren inek
Kilolu, beceriksiz kişi
Yayvan, kenarları geniş
bakır
sahan
Uzun boylu, hantal
adam
Üzerinde sofra kurulan dört ayaklı düzenek
Derbeder insan
Yabani sarmaşık
Yaban Mersini
Bir cins armut
Şişesiz
yanan küçük
idare lambası
İkiz
Havanın yumuşaması
Çamaşır asmak için ağaç
germek
İskelet gibi çok zayıf
kişi
Yazın en sıcak zamanı
22Temmuz
Tabanca
Yabani yemiş veren bir
bitki
Fasulye
Aptal
Kor ateş
Suyun fokur fokur
kaynaması
Kaba herif
Dar ve uzun ekili arazi
parçası
Burnu devamlı akana
küçümseme için
Islanmış, suya doymuş
El feneri
Etli butlu (Baksana
kariya,
luturu duruyi)
|
|
M |
|
Mabeyin
Mafra
Mafrat
Mağaka
Malez
Mamalika
Mamukağız
Manaçi
Manca
Maniya
Maran
Maraz
Marko
Maroslamak
Masti
Matahcara
Matiçali
Mavrant
Megereme
Metika
Momoli
Mamuli
Minci
Miska
Miti
Mizmici
Modyeli
Mokol
Moli
Momolika
Mostra
Mostraluk
Mozuko
Muh
Muhlama
Muncur
Murmuris etmek
Muşi
Muti
Muzevir
|
Yan
oda
Kötülük eden
Yaramaz çocuk
Çocuk dilinde inek
Özensiz yapılmış yemek
Bebekler için mısır unundan yapılan bir yemek
Beceriksiz, sözü
ağzında eveleyip
duran
İneğin boğazına
bağlanan ip
Karalahana yemeği
Kömür lekesi
Ahşap yığma tek katlı ev
Ruhi hastalık
Hırsız kedi
Fidelerin veya
yaprakların
solması
Dişi kedi
Tohumluk torbası
İneklerin yediği bir tür ot
Servet
Meğer
(Met-değnek) Çelik
çomak çubuğu
Böcek
Diken meyvesi
Çökelek
Sümük
Burun
Çok titiz
Değirmende mısırın
oluğa verildigi
oynak ahşap kısım
Tarlada büyük ateş
Pişen yemekte oluşan
topak
Bir tür kır meyvesi
İnsanın dış görünüşü
Göstermelik
Sütü, sağılımı azalan
inek
Çivi
Mısır unu muhallebisi
Ağız ve burun kısmı (Bukma
muncurlarını-mızmızlanma)
Fiskos etmek
Hayvan ayağı
Yumusak huylu
Söz taşımak
|
|
N |
|
Nabedil
olasın
Nacak
Nağmisa
Nağuka
Nanuris etmek
Nasaka
Nasi
Nayla
Nedu
Neluktur
Nemise
Neyana
Nezuk
|
Yok
olasın
Et doğramaya yarayan küçük balta
Yeni gelin, gelinlik
kız, kurumlu
kurumlu oturan kız
Beceriksiz
Ninni etmek
Yeni yumurtlamaya
başlayan
tavuk
Nasıl
Serender
Nedir? (Nedu, cece
yarisi tiktin
bizi ayağa?)
Nasıl oldu da böyle
yaptın?
Güzel
Ne tarafa, nereye,
nerede
Nazik
|
|
O |
|
Obiri
Oçuz
Oğnine
Oğonk
Oğur
Oğura Celmek
Oğtovri
Ola
Ole
Ondortli
Orsidi
Otar
Ovalı
Ovar
Oyani
Oy ana
Oy uşak
Ozaçe
|
Öbürü,
öteki
Öküz
Önüne
Sığır yiyeceği
İstikamet, yön, taraf, sıra
İneklerin cinsel istek
duyması
Ekim
Ulan
Öyle
Bir
tür tabanca
Yörede
yetişen
bir tür
ağaç
Otlatmak, gütmek
Erzurumlu, arka
memleketli
Düzeltmek, derleyip toparlamak
O tarafı, orası
Üvey ana
Üvey çocuk
Lahana Sarması
|
|
P |
|
Paçariş
etmek
Paçi
Pafuli
Pağsa
Palariş
Pali
Paluze
Paluze gibi uşak
Pambuk
Panti
Papara
Papur
Pardi
Parparayi dökmek
Paska
Pasmanika
Pati
Patiçi
Patiçi olmak
Patoma
Patos
Patoslamak
Patuli patuli
Peçare
Peçi
Peçibaş
Pepe
Pepeçura
Pepeka coz Pertuali
Peşe
kaçmak
Peşuk
Petima
Petroz
Piçak
Pifano
Pif kokmak
Piftoli
Pileki
Pipa
Pitemi
Pisik
Pisik dalağı
Podosi
Poğoni
Pontul
Pormo
Porluko
Portağala
Pos
Pulama
Pulaşi
Puli
Puma
Pumburi
Pupu
Purputli
Purtuli
|
Mani
olmak,
sıkıştırmak
Küçük kız. Büyük
kızlara şaka
için denir.
Patlamış mısır. Güzel
tombul
kız
Kulübe
Cin çarpması
İneğin bağlandığı
kazık, iskamle
ayağı
Ana malzemesi süt olan
bir
tür tatlı
Yakışıklı, beyaz tenli
erkek
cocuk
Pamuk
İneğin ot yediği bölme
Ağır ve hakaret
içerikli söz,
laf
Vapur
Çakal
Bütün kızgınlığıyla bağırıp çağırmak
Ot yaprak gibi malzemelerin konulduğu basit yapı
Patlamış mısır
Küçük tahta, mezar
patisi,
kedi köpek ayağı
Taze fasulye
Yassılaşmak
Ahırdaki tahta döşeme
Yassı, dümdüz
Dümdüz etmek, yassı
hale getirmek
Tane tane
Çit
Cilt. "O paçi, o kızara
peçilarun"
Kabakbaş, saçı dökülmüş
Süt
Üzümden yapılan
muhalebi kıvamında
tatlı
Mavi gözlü
Doğuran ineğin ilk bir haftada verdiği süt
Kızın
erkeğe kaçması
Beşik
Toprak basamak
Çay
Bıçak
Bereketli
Kötü kokmak
Sevimli, yaramaz
cocuk(şakalaşırken
söylenir)
Mısır ekmeği pişirmek
işin
kullanılan taş
Kısa boylu
Yarım metrelik bir ölçü
birimi
Kedi
Pankreas
Naylanın direğine konan
ağaç
tekerlek
Yetim, kimsesiz
Pantolon
Erken olgunlaşan sebze
ve ekin
Çok yellenen
Yeni doğurmuş inek
sütünden
yapılır
Derelerde balık
avlanılan küçük
ağ
Un karıştırılarak
yapılan hayvan
yemeği
İneklere verilen bir
çesit
yiyecek
Civciv, yavru
Daire şeklindeki peynir
At sineği
Çocuk dilinde yara
Yüzeyi kabarcıklı olan
Kesik veya yırtık eski
bez
parçaları
|
|
R |
|
Rağna
Rahna ketani
Reyiz
Rimis etmek
Rohte
Rohtiko
Roka
Rokopi
Ruruli
|
Örümcek
Örümcek ağı
Reis
Tereyağının ekşimesi,
bozulması
Kaban, dere
kenarlarındaki
tehlikeli yarlar
Bir
çeşit lahana
yemeği
Mısırın kabuklu hali
Mısır fidelerinin
seyreltilmesi
Rus armutu
|
|
S |
|
Sağ
Sahan
Salahana
Sami
Sebi
Sedeke
Seftika
Seğiretmek
Seke
Sepetbaşı
Sığna
Sığran
Sifila
Sina
Sinağuş
Sinor
Sipa
Sumari
Sumizma
Sumsuk
Sumuş
Surtika
Suser
Sutli
Sürecek
|
Dere
kenarı düzlükleri
Bakır
tabak
İşsiz, güçsüz adam
Mısır yaprağından
örülen ip
Bebek
Sadaka
Pazıdan yapılan sirkeli
turşu
Firlayip koşmak
Ahsap karyola
İçi boş kafalı
Yara izi
Isırgan otu
Yaş yapraklı çalı
İz, belirti
Bir
şeyi bulmak için
konan
işaret
Arazileri ayıran sınır
Yaramaz ve çok bilmiş
çocuklara
soylenir
(Sumarluk) Geç kalan.
Son çocuk
Sızdırma
Hayvanın çenesi
Parmak boyunda ölçüm
birimi
Küçük kuş
Kilit
Bir çeşit sütlaç
Yazı sürmek için kalem
gibi
yontulan sopa
|
|
Ş |
|
Şafla
Şağnoma
Şali
Şalaka
Şaloti
Şapoti
Şaravaz
Şarba
Şepidi
Şernaz
Şi
Şinakiça
Şokali
Şuçur
Şurus etmek
|
Ağız suyu, salya
Fazla
güneş almayan yer, bitki yetişmeyen yer
Salya
(cocuklar icin kullanilir)
Ustu
basi kirlenmisçocuk
(Haloti) Ağızdan
akan
salya
Tokat
Alttan delikli ahşap
tekne,
üzüm yapımında kullanılır
Eşarp
Bir tür sinek
Çıtkırıldım, nazlı çocuk
Çocuklara
işemeleri
veya sümkürmesi
için denir
Yaprakları
oğuşturulduğunda
köpüren bir tür bitki
Mısır koçanı yaprakları
Şükür
Islık çalmak
|
|
T |
|
Tağra
Tahra
Taka
Takaza etmek
Taktaka
Tami
Taraba
Tarhuli
Tatuli
Tavali
Tavara
Tavli
Temeçi
Temeçulli
Tentene
Tentenis etmek
Teretelli
Termaş
Terme
Termoni
Teşçi
Teşik
Teşirmek
Tiken
Tikoça oyunu
Tiraçi
Tirmata
Tohli
Tohtos etmek
Toli
Toliye düşmek
Tomari
Tomoni
Tortol
Troni
Tuçan
Turçi
Turmuli
Tuylika
|
Ufak
balta
Burnu kıvrık, sapı uzun
küçük
balta
Küçük yelkenli
Sitem etmek
Su ile çalışan bir
çocuk oyuncağı
Aynı bitkiden bir kaç
tanesinin
bir arada bulunması
Tahta perde
Tarla kenarlarında
yetişen
bir sebze
Ayak
Ana malzemesi taze
fasulye
olan bir tür yemek
Gece gelip insanların
ağzına
kapatan bir tür hayalet
Şişman, semiz
Kaburga kemiği
Sürekli, devamlı
Dantel
Zayıflık veya
hastalıktan titremek
Tepe taklak
Üzüm toplama sepeti
Yaramaz
Yara
Keşke
Yun eğirmeye yarayan
bir tur
çubuk
Ağactan meyva toplamak
Diken
Sek sek oyunu
Tiryaki
Ekmek kırıntısı
Buzak, kuzu
Sinmiş, sönmüş hale
gelmek
Toprakta kucuk delikli
cukur
Tuzağa düşmek
Yemeği yapılan bir tür
yabani
bitki
Ot yığını
Sakar, beceriksiz
Sallanan koltuk
Dükkan
Türkü
Ekmek kırıntısı
Tüylü, kıllı insan
|
|
U |
|
U
Ubur
Uğrak
Ula / Ola
Una
Unnen
Urdi
Us
Uskuçi
Ustalukli
Usti Dönmek
Uşak
Uşma citmek
Uya
Uyma gitmek
Uzumayi
|
O
Hayalet
Uğranılan yer, durak
(Ola) Bir
sesleniş şekli.
Ula Hasan !
Ona
Onun ile
Ordu
Üst
Taneleri
alınmış mısır
Becerikli, tecrübeli
Başı
dönmek
Erkek çocuk
Uçarcasına, alelacele,
çarcabuk
Oya
Delikanlıya kaçmak
Kasım ayı
|
|
V |
|
Vadeye
sal
Varangelen
Varakula
Vato
Veraş
Verevir
Viça
Virka
Vrasti
Vu
Vurzula
vurmak
|
Ağır
şart koşmak, olmayacak şeyler istemek
Bir
tür teleferik
Büyük çekiç
Yayvan, sarımtırak eti yenmeyen bir balık
Arıcılıkta, amaçlarda, kovan kurmağa elverişli ağaç
Meyilli, yumuşak eğimli
yer
Çalı
Dişli kürek
Kediye yemek verilen
çanak
Şaşırma ifadesi
Felç
gelmek (beddua
edilirken
soylenir)
|
|
Y |
|
Yaba
Yane
Yalağuz
Yamsilama
Yangaz
Yariluk
Yaşik
Yaşmak
Yatur para
Yavelle
Yeği
Yeni Yetme
Yenluk
Yeniyil
Yirmak
Yolluk
Yukisi gelmek
Yuklamak
Yükli
|
Ya
bak. (Bak ne
oldu !)
Ne sandın?
Yalnız
Taklit etme
Yaramaz
Ortaklık, yarıcılık
Kasa
Bir tur kenari suslu
bas ortusu
Biriktirilen para
Sayıklamak
Eskiden
alınan başlık parası
Genç, delikanlı
Hafif
Ocak ayı
Irmak
Kilim
Uykusu gelmek
Uyumak
Gebe kadın
|
|
Z |
|
Zatiberi
Zibarmak
Zibartmak
Zimilaçi
Zipazip
Zipka
Zirza
Zivoyir
Zoli
Zoli burun
Zotozot
Zumzukle
Zutra
Zuzuli
|
Zaten,
eskiden beri
Şimarmak
Fena halde, vucudu
kizarincaya
kadar dovmek
Sık dikenlik
Ağzına kadar dolu
Dar elbise
Kapı menteşesi
Bir
mekanızmanın
dönen kısmı
Kemiğin içindeki kemik
iliği
Burnu çok akan kimse
İnadım
inat
Dürtmek, dürtüşmek
Uzun boylu ve aklı kıt
kişi
Üzüm tanesi
|
|
Kaynaklar |
|
1) Rize Halk Şairleri
ve Halk Kültürü, Süleyman Kazmaz
2) Her Yönüyle Güneysu Rize,
Güneysu Sosyal Dayanışma ve Kültür Derneği, 1996
3) Rize Kültür Derlemeleri, Rize Halk
Eğitim Müdürlüğü, 1999
4) Güneyce - Rize
Sözlüğü, İsmail Kara, 2001
5) Rize İli
Ağızları, Dr.Ali Günay, Türk Dil Kurumu Yayınları, 2003
6) Bir Köy Monografisi Rize Kalkandere Hüseyinhoca Köyü, Kaknüs
Yayınları, 2007 |
|
|
|