|
Doğu
Karadeniz ve Rize'de oynanan halk oyunlarına horon denir, öyle
horum, horom, horun, foron diye kitaplarda yazılanları pek yaygın
değildir. Erkekler'in ve kadınların farklı oynayışlarına göre
çeşitli adlar alır.
Rize'de Hemşin ve Rize olmak üzere iki türlü horon vardır. Hemşin
horonları genellikle tulum, Rize horonları kemençe eşliğinde oynanır.
Rize Horonları İyidere, İkizdere'den Çayeli sahilini alacak bir alanda
yayılır. Çayeli dağlıkkesimlerinden Fındıklıyı da içine alan bölümde
ise Hemşin horonları vardır.
Kadınlar
tarafından oynananlar,
kız horonu, kadın horonu ve sallama
gibi isimler alır. Bunlar erkek oyunlarının daha yumuşak olan ve
çömelme figürüne yer verilmeden oynanan "nanay" türündendir.
Karışık
oynananlar,
eşler ya da yakın akrabalar kadın ve erkekler birlikte oynanır, rahat
horon, alaca horon diye adlandırılırlar. Bunlar çömelmeden
oynanırdı.
Horon,
çalgı ve türkü eşliğinde oynanır. Eskiden kaval , kemence, zurna,
mızıka ve akordiyon eşliğinde oynanırdı. Şimdi ise daha çok kemence ile
oynanır. Horon oynayanların sayısı belirsizdir birkaç kişi ile
oynandığı gibi elli, yüz kişiyle de oynanır. Daha çok evlerde ve evlere
yalın düzlüklere oynandığı için bu sayı sınırlıdır.
Genellikle
çember oluşturularak veya "kadıbağı" yapılarak oynanır. Horon'un
başındakine horon başı, horon çeken derler
Uyarmalar,
"Dik
oyna dik, al aşağı al, şaşma beri bak, yürü yürü, al geri al, yaylan
yaylan, at belini at, kalk oyna, savuş savuş, gel içeri seslen, geldim
beraber selen canlı, yaşşa tulum, ses ver canlı, enişteee... gibi
sözlerle yapılır.
Dizi
oluşturulurken el ele tutuşulur. Horon da vücudun titretilmesi, diz
kırma, sağa sola açılma, öne eğilirken ellerin aşağıya indirilmesi,
ellerin yukarı kaldırılması, ayakların yere vurulması gibi figürler
vardır.
Düğün,
nişan, eğratluk, harman, asker uğurlama gibi günler horon oynamak için
bir bahane olur.
Son
zamanlarda artık düğün salonlarında oynanır oldu, artık öyle köy
meydanlarında, ev avluları neredeyse bir nostalji olma yolunda.
İlimizdeoynanan
oyunlardan bazıları şunlardır :
Hemşin, Rize,Yüksek Hemşin, Topaloğlu, Mehmetine, Rize Kız Horonu,
Hemşin İki Ayak, Rize İki Ayak, Çinçiva, Papilat, Rize Sıksarayı,
Sallama , Siya Siya, Atlama, Karadere, Bıçak Oyunu, Rahat Horon ve
Alaca Horon
|
|