Destanlar

DESTANLAR

SALİH AVCI (KIRBOZ'UN SALİH) DESTANI
Merhum Kırboz Salih Rize'nin tanınmış halk şairlerindendir. Rize de yapılan Atma türkü yarışmalarında birinci olmuştur. 65 yaşlarında olmasına rağmen 40-45 yaşlarında gösterirdi. Kimse o'nun neşesiz bir gününe rastlamamıştır. Ölümüne kadar herhangi bir ciddi rahatsızlığı ve şikayeti olmamıştır. Ölümünden bir ay kadar önce gayet sıhhatli iken Dağsu Camii (Dağbaşı) imamına gider. İmama : -Şu mektubu al, ben öldüğümde cenazemde açar okursun, der. İmam da: - Yahu Salih Dayı sen ne diyorsun. Sen beni de gömersin. Hem ben devlet memuruyum, her an tayinim çıkar giderim, der. Kırboz Salih şöyle cevap verir. - Hoca, sen gitmeden bu mektubu açar okursun, der. İmam zarfı alır, fakat bu konudan kimseye bahsetmez ve emaneti saklar. Aradan 30 gün geçer. Kırboz Salih Hakkın rahmetine kavuşur. Cenazede hoca zarfı açar, zarfın içerisinden 30 kıtalık destan çıkar. Cenaze de hoca bu destanı cemaate okur...
1 Bilmemki niye geldik Şu üç günlük dünyaya Kimisi atlı olur Kimisi olur yaya 2 Dostlarım kulak verin Biraz Salih ağaya Kimisi köşkte yaşar Kimisi barakaya 3 Bilmem nasıl anlatsam Bu ayrılık işimi Azrail görevlidir Takip eder peşimi 4 Bir baş ağrısı alır Düşersin yataklara Gurbetten oğulların Kalkıp düşer yollara 5 Çağırırlar bir doktor Oda bir şey diyemez Çünkü ağır hastadır Yemek verse yiyemez 6 Derdini durumunu Oğluna söyleyemez Gençlikteki günlerin Bir daha geri dönmez	7 Yolculuğu gösterir Hastanın vaziyeti Artık yapmaya başlar Oğluna vasiyeti 8 Her halde yolculuk var İyi değil niyeti Çokta şakacı idi Güldürürdü milleti 9 Kapanırda açılmaz Artık o gören gözler Azrailde o zaman Seni görmeyi özler 10 O hallere düşene Hep yokuş olur düzler Kulakta küpe olsun Bu söylediğim sözler 11 İnanın bu sözüme Dünya fanidir fani Görmez misin acaba Kabirlerde yatanı 12 Muhafaza edelim Kalbimizde imanı Bir gün gelir Azrail Okur sana fermanı	13 Yeşil dumana benzer Ruhunu senden alır Çünkü emir öyledir Ceset yatakta kalır 14 Çok zordur çok kolaydır Bu dünyadan ayrılmak Acep fayda verir mi Azraile darılmak 15 Evde başlar ağlamak Herkes haberi alır Kısa zaman içinde Komşuları toplanır 16 Varsa kızın torunun Seni evde ağlarlar Ayağınla çeneni Bir bez ile bağlarlar 17 Gelir yakın dostların Seni evde beklerler O akşam senden sebep Uykusuzluk çekerler 18 Sabah olunca başlar Yıkama hazırlığı Orada baş gösterir Varsa amel darlığı	19 Odayı boşaltırlar Herkes dışarı çıkar Kalır orda üç kişi Onlar da seni yıkar 20 Daha sallanmaz olur O hareketli eller Yıkanma tamam olur Hoca seni kefenler 21 Kaldırarak üç kişi Korlar seni tabuta Çıkartırlar kapıya Hep birden tuta tuta 22 Kefenine dökerler Tatlı tatlı kokular İlk olarak kapında Sana Kur'an okurlar 23 Tabutunun üstüne Yeşil sırmalı perde Salih sen hayatını Geçirdin acep nerde? 24 Daha sonrada hoca Namazını kıldırır Bu uzun yolculuğu Cemaate bildirir	25 Eller üstünde seni Kabire götürürler Son Kur'an okunacak Hepsi süküt dururlar 26 Lef yerine tabutu Biraz yamuk koyarlar O tabut böcekleri Gözlerini oyarlar 27 Hocanın son görevi Sana bir telkin vermek Kızını torununu Nasip mahşerde görmek 28 Eğer imanın yoksa Zaten halin perişan Mezarını gösterir İki patika nişan 29 Varsa iman amelin Gidersin güle güle Mezarının üstüne Yaparlar bir kumule 30 Gelir bir iki melek Soru sormaya başlar Patikanın yanına Dikilir mermer taşlar.



Yangın Destanı
1 Hep yandı evlerimiz Olduk yuvasız kuşlar Şimdi ha bu Cimil'e Ağlayı dağlar taşlar 2 Görmemeşsiniz diye Hayel geliyor size. Çoluk çocuk bakılamaz Hep millet kaldı düze. 3 Çalışır çabalarsın Dersin yuva kurayım. Bizden kalırsın düze, Şaşarsın ne yapayım? 4 Mevlam bizi yaratmış, Dünya çile için. Birden vurur bir şamar, Hiç acımaz ne için. 5 Bakun nasıl ağlayı; Cimil’ in dağı taşı, Ne yapmıştık feleğe? Yaptı bize bu işi. 6 Birgün saat sekizde Dağları sardı duman. Bizim köy yanar diye Hiç ederdin mi güman?	7 Milletin neşesini Bozdu bu batacaklar. Ha bu kötü günleri Bir gün unutacaklar. 8 Bir kibritin yüzünden Köy döndü viraneye. Bakın hiç benziyormu? Doksan iki haneye. 9 Yazalım birkaç türkü Dert, yara sardı bizi Bizleri yakanların Tutmasın eti, dizi 10 Güzel idi köyümüz, Çiçek açmıştı dağlar. Çok neşeli olurdu Köyümüz bir zamanlar. 11 Bizim köyün altından Dere akar enişe, Gülmemize bakmayın Yok kalbimize neşe. 12 Çıktık evlerimizden Hep bıraktık ateşe Daha güleceğük mi? Yok kalbimize neşe.	13 imdi görsen köyleri, Olmuş ıssız virane. Böyle ağlattı bizi Allah’ a yapmıştık ne? 14 Felek attı bir hançer, Bizi yürekten vurdu. Yeni çiçek açmıştık, Dallarımızı kırdı. 15 Ne idik neolduk? Düştük ha bu hallara. Yok evimiz gidelim Kalmuşuk tarlalara. 16 Bir motorun yüzünden, Bir köy halkı kül oldu. Döküldük sokaklara, Herkezin benzi soldu. 17 Köye baktuğum zaman; Bayiliği yüreğum. Felek vururdum seni Olsa idi silahum. 18 Yaktılar köyümüzü, Gözü kor olacaklar. Ebedi gülmesinler, Allah’ tan bulacaklar.	19 Bir motorun yüzünden, Yaktı köyü etti kül; Yakan Allah’ ından bul. 20 Çok kötü afet oldu Bu sene ha bu köye Biz de anlayamadık Acap oğradık neye? 21 Elek satanlar gibi Dururuk çadırlara. Bizden selam olsun Geçen güzel günlere. 22 Derduk köyümüz güzel Olmuş tamam bir şeher, Her rahatlık içinde, Bütün köyleri değer. 23 Ha bu gördüğün başköy, Kışın ıssız kalacak Etti bizi yuvasız, Gözleri kör olacak. 24 Okul, hastahaneye, Ahıra yatılır mı? Acap yazık değil mi? Bu mallar satılır mı?	25 Gençlerden beter oldu, Köyün ihtiyarları. Yaşlıdır dayanamaz Karardı dünyaları 26 Felek ikbalsizliği, Üç pare köye verdi. Daha tükenecek mi? Ha bu milletin derdi. 27 Kolay ha çıkamazık, Düştük derin bir gölge Köyümüz çok metinli Gezerdi dilden dile. 28 Yanmasak alurduk mi? Hükümet yollar eşya. Kul olma neler gelir. Yaşadıkça bu başa. 29 Seyret virane köyü Çık kalenin başına Mendil bile dayanmaz, Bu milletin yaşına. 30 Cimil çok ıssız kaldı Horozlar bile ötmez Yapın evlerimizi Çadırlar bize yetmez. Sebahat Özer Başköy, 22/05/1979

Cimil Çığ Destanı
Çığ gelip vurunca benim evime; Dünya mezar gibi geldi gözüme. Dünyalar şaşacak benim işime. Bu mahşer gününü duyan ağlasın. Perşembe gecesi gelerek vurdu. Bize bu işleri Azrail kurdu Komşularım bizi karlarda buldu Bu mahşer gününü gören ağlasın. İki oğlumu da katmıştı kara Kiriş açtı benim başımda yara Kocamın başını acep kim sara Bu mahşer gününü gören ağlasın. Başımda eşarp kana boyandı Bizim için ölüm geldi dayandı Küçücük torunum canlı uyandı Bu mahşer gününü duyan ağlasın. Duydu bu haberi sonradan anam Şaşırdım burada kimine yanam? Oğullarım karda bağırır anam Bu mahşer gününü duyan ağlasın.	Karların altında kalmıştık tek tek Yaşamak istedik biz de gülerek. Canımı verdik karlar yiyerek Bu kara haberi duyan ağlasın. Hepimiz oruçtuk karın içinde Ölmüştüm kocamla aynı biçimde Önceden görmüştüm bunu düşümde Bu kara haberi duyan ağlasın. Evimiz karıştı samanla unla Eltim de karıştı saf kızıl kanla Bu fırtına bitti dört tane canla Bu kara haberi duyan ağlasın Evimiz temelden birden bozuldu Cenazeler tabur gibi dizildi Alnımıza ölüm böyle yazıldı Bu mahşer gününü gören ağlasın. Karlar vurdu beni kaldırıp attı Tarak da geldi göğsüme battı Azrail bizi karlara attı Bu mahşer gününü gören ağlasın.	Torunum Mustafa yanımda canlı Ellerim hamurlu gözlerim kanlı Ağabeyim belki kalacak canlı Bu mahşer gününü duyan ağlasın. Benimle can verdi Fatma ve Yaşar Duyan komşular buraya koşar Kimisi de bize kazıyor mezar Bu mahşer gününü gören ağlasın. Başköy tarihine bu işler geçer Azrail gelmiş de bizleri seçer Oruçlu gömüldük iki eltiler Bu mahşer gününü gören ağlasın
KULOĞLU OSMAN DESTANI
1 Aslımı sorarsan Rize civarı, Dört yanımız oldi kale divarı Neslimi sorarsan Kuloğulları, İsmum Osman nam, başka bulunmaz..	2 Şimdi söyliyeyim derdimi size, Hüda'nın takdiri var idi bize, Meylimi duş ettim, vefasız kıza, Yanarım, derdime derman bulunmaz.	3 Hak'kın emri idi, şeytana uydum, Ancak gençliğimin kadrini duydum, Belasız başumi belaya koydum, Yanarım, yanarım, derman bulunmaz.
4 Bana sebeboldi belası aşkın, Ufak sular gibi akardum, çoşkun; Derunuma girdi cananım, aşkın, Şimdi derdumuze derman bulunmaz.	5 Bir kız içun destan oldum aleme, Levh-i kalem böyle yazdı falıma, Mahbuslara hasret kaldım sılama, Niçun derdimuze derman bulunmaz.	6 Bir yiğit kırk yılda kemal olmaz mı? Bekara mahpusluk zulüm olmaz mı? Sallanup seyretmek kısmet olmaz mı? Geçti devran, günüm bulunmaz.
7 Akrabadan hasım oldular bana, Zalim Hac 'İbrahim kastettin cana, Ölürsem intikam kalur mi sana? Ar ile ölmüşüm sabır olunmaz	8 Bir kız için derdest ettik alemi, Alnımıza böyle yazdı kalemi, Bütün zaptiyeler aldi yolumi, Neyleyim, derdime derman bulunmaz.	9 Kova kova çıktık, ırmak başına, Bak, şimdi feleğin aksi işine, Hükümet mecmuu geldi peşine Bizum ahbaplardan derman bulunmaz.
10 Değirmeni ettim tabya, durdum, Askerin önüne meydana vardum, Tüfeğin elime aldum, yürüdüm, Başa yazılana çare bulunmaz.	11 Baktum kız ağladı, "Bırakma beni !" Söyledi "Vallahi terketmem seni " Yalancı imansız, aldadı beni Başa yazılana çare bulunmaz.	12 Böyle bilsam, ölsem teslim olmazdım, Bana böyle puşluk olur bilmezdim Şimdi göz yaşımı böyle silmezdim, Çekelim mihnet, derman bulunmaz.
13 Hükümete geldim, kollarum bağlı, Biçare Osman'un yüreği dağlı, Ricaya başladı cümle ahali, Şu benum derdume derman bulunmaz.	14 Yine Hacı İbrahim açtın kanadı, Canıma kastetti zalim inadı, Yalancı dünyadan kesilsin adı, Ararım, derdime ilaç bulunmaz.	15 Koca Hacı İbrahim ettin kalursa, Kurtulursun, canım, Mevlam alursa, Bu mapushanede böyle olursa, Ölümün derdine çare bulunmaz.
16 Bu yalan dünyada sürdüğüm devlet, Ölürsem de sana eylemem minnet, Bu mapushaneden çıkarum elbet, Daha bu Osman'un oni alınmaz.	17 Sağluğumda kabre girmişim böyle, Benden, seduğume çok selam söyle, Acep gül açtı mı bizim mahalle ? Bizum güller soldi, daha açılmaz.	18 Başumuza yazılmıştı balalar, Sağluğumda benum yarim alalar, Hatıra binaen dava görürler, Yanarum, derdume çare bulunmaz.
19 Hacı İbrahim hükümeti kabzetti, Lira ile beni kalebent etti, Yalandan muhpirin sozini tutti, Şimdi derdimize çare bulunmaz.	20 Benim Suri'ciğim terketmez beni, Mevla'ya emanet etmişim seni, Bir sene curnala uğrattın beni, Benim curnaluma çare bulunmaz.	21 Bu dünyada davam görülmez benim, Bigayr-i hak yandım, derdine senin, Şimdi Kobal oldi davacım benim, Irize'de başka yiğit bulunmaz
22 Sen benim yarımı almak dilersin, Gel bana elişme, pişman olursun, Belki bu Osman'ı ülmüş bilirsin Sonra derdimize çare bulunmaz.	23 Bana kalmaz, ahbap alur canuni, Dünyadan keserim adı, şanuni Sana haber olsun, aç meydanuni, Daha böyle devran sana bulunmaz.	24 Bir gül idum İrize'nun içinde, Filiz ile oynardum meydan içinde, Rakılar meydana, kadeh içinde, Geçti devran, günümüz daha bulunmaz
25 Merluk ile hasım gelemez başa Ne yapayım, böyle kaldum telaşa, Batum'dan Samsun'a gezdum başbaşa, Selam o günlere, daha bulunmaz.	26 Yiğidin başına her bela gelur, Osman'ın yarını başkası alur, Kesilmiş curnalı, bir sene kalur, Sakın gam yeme, kim, o gün bulunmaz	27 Benim ustadımdan vasiyetim var, Kadrimi bilmeze hiç olamam yar, Ar ile olmişim derde giriftar, Mevla'dan bir kerem, kuldan bulunmaz
28 Çok devran surmuşim, istemem daha, Yardan selam gelur... bana, Koca Kobal, ahdum kalur mi sana ? Ar ile kalmışım, çare bulunmaz.	29 Bir de pıçağumi taksam boynuma, Hiç acıman beni, aldum koynuma, Beş sene de yatsam, gelmez aynuna, Ölümün derdine çare bulunmaz.	30 Ölürsem de beni acıman dostlar, Şimdi bana bağ-ı bostan mahpuslar, Vaz gelmem yarımdan, hazine verseler Neyleyim şimdiluk çare bulunmaz.
31 Bir ayluk mapusluk bir sene oldi, Gül gibi bedenler mahpusta soldi, Bir zaman çekeyim, daha ne oldi ? Neyleyim, derdime çare bulunmaz.	32 Nice kimselerden aldum haracı, Yureğume girdi bir aci, İsterse hep alem olsun davacı, Takdire yazılana çare bulunmaz.	33 Hep söylesem size, baş olmaz derdim, Gece gün devrana seyre giderdim, Derviş Paşa kadar hüküm ederdim, Geçti devran günüm, daha bulunmaz.
34 Yaran, ahbaplarum gelmez yanuma, Gençliğime yazuk, girme kanuma, Hacı İbrahim yakışmazdı şanuna, Her meta bulunur, yiğit bulunmaz.	35 Dünyayı seyrettim, hep uçtan uca, Reva mı değişmek altuni tunca ? Yürekten yaram var, gittum ilaca, Şu benum yarama ilaç bulunmaz.	* Bu destanın şairi tespit edilemedi.

Ana Sayfa