|
Kurban
Bayramı nedeniyle kesimi gerçekleştirilen hayvanlardan elde edilen
etlerin ve
sakatatın güvenli bir biçimde tüketilebilmesi için bazı konulara dikkat
edilmelidir. Öncelikle kesilecek hayvan sağlıklı olmalı ve kurban
kesimi, bu iş
için adres gösterilen uygun ve hijyenik ortamlarda ve gerekli
kontroller
altında uzman kişiler tarafından gerçekleştirilmelidir. Hijyenik
olmayan
ortamlarda ve hayvan hastalıkları açısından gerekli kesim öncesi ve
sonrası
muayenelerin yapılmadığı kurban kesimlerinde sadece eti tüketenler
değil,
kesenler, taşıyanlar ve parçalayanlar da risk altında olacaktır.
Ayrıca,
kesimin ardından elde edilen etler ve sakatat tüketim aşamasına kadar
doğru
biçimde muhafaza edilmeli ve zamanında tüketilmelidir. Evlerde ve
özellikle
böyle dönemlerde kurban eti bağışının yoğun olduğu kurumlarda, etlerin
ve
sakatatın gıda güvenliğine uygun biçimde muhafaza edilmesi ve güvenle
tüketilebilmesi için aşağıdaki hususlara dikkat edilmesi büyük önem
taşımaktadır:
- Hayvanların
kesilmesi, yüzülmesi, karkasın parçalanması,
etin nakli, muhafazası, pişirilmesi ve tüketime sunulması aşamalarında
hijyen
kuralları ihmal edilmemelidir. -
Hayvanların bağırsaklarından yararlanılacaksa, bağırsaklar öncelikle
hayvan
kesilir kesilmez, yani bağırsaklar kesim sıcaklığında iken kaba
yağlarından
temizlenmelidir. Bu işlem yapılırken bağırsakların kesilmemesi ve
patlatılmamasına dikkat edilmeli, ardından bağırsakların içerisi
boşaltılmalıdır. Daha sonra bağırsak içeriği su ile tamamen
temizlenmelidir. - Kurban
etleri, parçalar halinde temiz kaplara konulmalı ve öncelikle güneş
görmeyen
serin bir yerde (14–16°C ‘lerde), 5–6 saati geçmeyecek şekilde
bekletilmelidir. Bekletme sırasında etlerin hava alması
sağlanmalı ve bu
süre sonunda oda sıcaklığına ulaşan etler buzdolabına kaldırılmalı, + - Kurban
etlerinin uzun süre muhafazasında öncelikle kesim sırasında hayvanın
kanının
çok iyi akıtılmış olması büyük önem taşımaktadır. Kan mikroorganizmalar
için
iyi bir ortam oluşturacağından kanı iyi akıtılmamış hayvanların eti
dayanıksız
olur ve çabuk bozulur. Kurbanlık etin dayanma süresi, kesim kalitesine
ve
parçaların büyüklüğüne göre değişmekle beraber normal buzdolabı
koşullarında en
fazla 3–4 gündür. Ancak, etler kıyma haline getirilirse bu süre 1–2 gün
kadardır. Etlerin, daha uzun süre muhafaza edilebilmesi için buzlukta
(dondurucuda) -18 °C’de dondurulmuş olarak saklanması gerekir. Diğer
taraftan
dondurulmuş etlerin de belirli bir raf ömrü olduğu unutulmamalı ve
saklama
süresi 4–6 aydan fazla olmamalıdır. -
Dondurulmuş etler çözdürüldükten sonra hemen tüketilmeli, asla tekrar
dondurulmamalıdır. Çözdürme işlemi buzdolabı koşullarında
gerçekleştirilmelidir. Etin mikroorganizmalar tarafından kısa sürede
bozulabilecek bir ürün olduğu bilinmelidir. Çözünme dıştan içe doğru
olur ve
merkezdeki donmuş kısım çözülene kadar, yüzeydeki sıcaklık artarak
mikrobiyal
gelişmelere neden olur. Bu durumda gıda güvenliği riskinin ortaya
çıkması
kaçınılmazdır. - Hemen
tüketilmeyecek etler kavurma yapılarak da muhafaza edilebilir. Kavurma
yapılacaksa, önce yağın iyice erimesi beklenmeli, et tuzlandıktan sonra
yağda
kavrulmalı veya kavurma yapıldıktan sonra üzerine tuz ilave edilmelidir. -
Tüketilmesi planlanan sakatat, kesim sırasında temiz bir şekilde
çıkarılmalı,
sakatat ile etler aynı ortamda bulundurulmamalı ve muhafaza
edilmemelidir. - Etler
kesinlikle çiğ veya az pişmiş olarak tüketilmemeli, pişirme sırasında
etin
merkezinin de tam olarak pişmesine özen gösterilmelidir. Diğer yandan,
çok
kuvvetli ateşte pişirme, etin merkezi tam olarak pişene kadar, dış
yüzeyde
yanmaya neden olabilmekte, oluşan yanma ürünleri ayrı bir sağlık riski
oluşturmaktadır. Güvenli olan, dış yüzü yanmamış ve merkezi tam olarak
pişirilmiş olan etlerdir. Sağlık açısından; etlerin pişirilmesi
aşamasında kızartmak yerine haşlama veya ızgara gibi yöntemler tercih
edilmelidir. -
Pişirilen etler en kısa sürede tüketilmeli, tüketilmeyen kısım
buzdolabında
saklanmalıdır. Birden çok ısıtma ve takiben dolaba kaldırma işlemi,
yine
mikrobiyal bozulmalara yol açacağından; pişirilmiş etler bir seferde
tüketileceği miktarda ısıtılmalıdır. Et muhafazası ve
tüketiminde yukarıda bahsedilen noktalara
dikkat edilmemesi halinde; mikrobiyal kaynaklı hastalıklar, gıda
zehirlenmeleri
ve istenmeyen maddelerden kaynaklanan hastalıklar görülebilir. Uygun
koşullarda
ve kontrol altında yapılmayan kesimlerden elde edilen ürünlerde bu risk
daha da
artarak sağlıksız hayvan kaynaklı sorunları da içine alır. Sağlıklı bir
Kurban
Bayramı geçirmeleri için halkımızı sesimize kulak vermeye çağırıyoruz. TMMOB Gıda Mühendisleri Odası Yönetim kurulu Başkanı 15.12.2007 |
![]() |