ŞÂHİDÎ İBRÂHİM DEDE
Mevleviye
yolunda yetişen evliyânın meşhurlarından. Ayrıca şâir olup şiirlerinde
Şâhidî mahlasını kullanmıştır. Muğlalı olup, 1470 (H.875) de doğdu.
1550 (H.957) senesinde Muğla'da vefât etti. Şeyhlik yaptığı Muğla
Mevlevîhânesinde, dergâhında babası Hüdâî'nin yanına defnedildi. Semâhâne-i
Edeb kitabında Afyonkarahisar'da defnedildiği de bildirilmektedir.
On sekiz yaşına kadar memleketinde, sonra
Bursa ve İstanbul'da çeşitli ilimleri tahsil edip ilimde yetiştikten
sonra,Afyonkarahisar'daSultan Divânî hazretlerinin sohbetlerinde
bulunarak tasavvufda kemâle erdi. Farsça ve Türkçe şiirler yazmıştır. Gülşen-i
Esrâr, Gülşen-i Tevhid, Gülşen-i Vahdet adlı mesnevî tarzında
manzum eserleri vardır. Ayrıca Gülistan kitabına bir şerh
yazmıştır. Türkçe, Farsça divanları vardır. Şâhidî ismiyle
tanınan Farsça manzum bir lügat yazmıştır. Bu lügat meşhur ve
muteberdir. Şâhidî Manzûmesi ehli tarafından şerh edilmiş,
üzerine nazîreler yazılmıştır. İbrâhim bin Süleyman Ezherî tarafından
Arapçaya çevrilmiştir. Abdülkâdir Bağdâdî ve Eğribozlu Ahmed Selâmi
tarafından muhtasar olarak (kısaca) Arapçaya tercüme edilmiştir. Ayrıca
manzum olarak Rumcaya da çevrilmiştir. Gülşen-i Tevhid adlı
eseri, Mesnevî'nin altı cildinin herbirinden yüzer beyit alıp
tahmis etmek sûretiyle yazdığı bir eseridir.
1) Osmanlı Müellifleri; c.1, s.92
2) Semâhâne-iEdeb; s.104
3) Esâmî; s.181
4) Tezkiret-üş-Şuarâ; c.1, s.510
5) Lugat-ı Târihiyye; c.2, s.131
6) Tezkire-iLatîfî; s.201
7) Sefîne-i Nefîse-i Mevleviyân; c.3, s.15