|
Yeşil Çay
Şekerlemesi Üretim Tekniği
|
| Japonya’da,
yeşil çayın sağlığa yararlı özelliklerinden çocukların ve büyüme
çağındaki
gençlerin daha çok yararlanması için, gölge altında yetiştirilmiş taze
çay
sürgünlerinden elde etmiş oldukları yeşil çay sürgünlerinden Matcha
(Tencha) olarak
adlandırmış oldukları yeşil
çay pudrasını
kullanarak,
ülkemizde ki sert
şekerleme
türü olan akide şekeri benzeri yeşil
çay şekerlemesi
üretimi
yapılmaktadır.
Şekerlemeler genel olarak, çeşitli yaş meyvelerin ve bazılarının
kabuklarının
veya kuru meyvelerin şekerle kaynatılmasıyla yapılmaktadır. |
 |
 |
 |

|

|

|

|
Japonya’da
gerek içim amaçlı gerekse şekerleme üretiminde kullanılan farklı yeşil
çay
pudralarından bazı örnekler:
 |
 |
Latte
Matcha
|
Ice
Cream/Dessert Matcha |
 |
 |
Beginner's
Blend Matcha
|
Kyoto
Matcha |
Yeşil
çay şekerlemesi, sert şekerlemelerden olup meyve aromalı ve kakao’lu
şekerleme
üretim hattında imal edilmektedir. Sert şekerler, yüksek katı madde
içeriğine
dek kaynatılmış glikoz
şurubu
ve sukroz
karışımlarıdır. Bu ürünler "camsı"
nitelikte olup, aslında görünüşte katı fakat gerçekte erime
noktalarının çok altında kristallenme olmadan katı özelliklerini
gösterecek
şekilde soğutulmuş haldedirler (McDonald, 1984).
Katı madde miktarı,
kullanılan
üretim tekniğine bağlı olmakla beraber %97 oranındadır. Bu kadar yüksek
katı
madde içeriğinde olan şeker kütlesi soğuyunca parlak bir görünüme
kavuşur (Alexander,
1998b). İyi bir raf ömrüne sahip ürünün elde edilebilmesi için son ürün
en az
miktarda nem içermeli ve sukroz ile glikoz şurubu/invert şeker oranı
arasında
doğru denge kurulmalıdır. İstenen raf ömründeki ürünü sadece sukrozla
üretmek
mümkün olmayıp; glikoz şurubu katılması zorunludur. Glikoz şurupları
şekerlemelerin en önemli hammaddelerinden biridir; çünkü
kristalizasyonu,
kıvamı, nem çekiciliği, renk gelişimini ve tatlılığı kontrol ederler
(Anon.,
1991).
Üretim
işlemin şekerleme kütlesinin akıcılığı da oldukça önemlidir. Bu özellik
karıştır manın kolay olmasını ve sonuçta camsı hali oluşturan soğutma
işleminden önce şeker kütlesinin içinde tuttuğu havanın çıkarılmasını
kontrol
eder. Şekerleme formülasyonunda kullanılan glikoz şurubunun miktarı ve
tipi
şeker kütlesinin akıcılığı veya viskozitesi üzerine çok etkilidir ve bu
faktör
sadece glikoz şurubunun formülasyona ilavesiyle kontrol altında tutulur.
Yeşil
çay pudrası ile glikoz şurubunun tipi ve kullanım miktarları, şekerin
yenme
veya çiğnenme özelliklerini tayin eder. Glikoz gibi düşük molekül
ağırlıklı
sakkaritler ürüne kırılganlık verirken, şurupta mevcut diğer yüksek
sakkaritler
ürüne çiğnenebilirlik sağlarlar. Glikoz şurubunun seçimi ayrıca şekerin
raf
ömrünü de etkiler. Sert şekerlemelerin denge nispi rutubeti %30
civarında olup
atmosfer nemi her zaman bu değerden yüksektir ve bu nedenle ürünün nem
çekme
eğilimi vardır. Ancak glikoz şurubu kullanıldığında ürünün dış
yüzeyinde oluşan
tabakanın, nemin iç kısma nüfuzunu önlediği saptanmıştır. Böylece
ürünün nem
alması azılarak, yapışkan hale gelme eğilimi de azalır.
Yeşil
çay şekerlemelerinde glikoz şuruplarının kullanım oranı pişirme
prosesine göre
değişir. Glikoz şurubu sukrozun toplam çözünürlüğünü arttırarak,
sukrozun
kristallenme eğilimini arttıran karıştırma işleminin etkisini azaltır.
Ayrıca
bu proses sırasında oluşan invert şeker miktarı, yüksek sıcaklıklarda
daha kısa
süre bekletmenin bir sonucu olarak daha azdır. Bu ürünlerin
depolanmasında
sukrozun tekrar kristallenmesi sorunu da glikoz şurubunun kullanımıyla
önlenmiş
olur.
Şekerlemelerin
cinsine bağlı olarak istenen kalite özellikleri; ürünün çok sert
olmaması, doku
ve çözünürlüğünün damak tadına uygun olması, uygun şekilde tatlılığıdır
(Van Binsbergen
ve ark., 2001). Glikoz şuruplarının yeşil çay şekerlemelerinde
kullanımının
temel amaçları viskozite sağlamak, lezzeti geliştirmek, doku sağlamak,
nem
tutucu özellik kazandırmak, tatlılık vermek ve renk kaybına direnci
arttırmaktır (Hebeda, 1987). Şekerlemelerde mikroorganizma gelişimini
önleyecek
su aktivitesi değeri %75'lik sukroz konsantrasyonuyla mümkündür. Ancak,
sukroz 20°C'de
%67.1 konsantrasyonda
doygunluğa ulaşıp kristallenir. Sukroz, glikoz şurubu yer
değiştirdiğinde
kristalleşme olmaksızın daha yüksek konsantrasyonlar ile düşük su
aktivitelerine ulaşılmaktadır (Jackson, 1995).
Şekerlemelerde
ayrıca, nişasta esaslı maddeler nötr bir tat sağlamalarının yanı sıra
ürün
dokusunu da etkilemektedir. Bu ürünlerde en önemli sorunlardan biri
ürünün
ortamdan nem absorblamasıdır. Bunun sonucu ürün yüzeyi yapışkan hale
gelerek
doku bozulur ki bu, glikoz şuruplarının önemli etkisi olan ürün
yüzeyinin su
absorplanması sonucu oluşan yapışkanlığını önlemesidir. (Alexander,
1998b).
Sert
şekerleme üretiminde örnek kapasite
hesabı :
Şekerleme
üretiminde pişirme, şekillendirme ve ambalajlama üniteleri / makineleri
dikkate
alınır. Kazanlarda doldurma, imalat ve boşaltma dahil geçen süre (şarj süresi)
tesbit edilir. Kazanların büyüklüklerine göre bu süreler değişir.
Pişirme
sistemi ne
olursa olsun, elde edilen hamur, şekillendirme makinelerinde
şekillendirileceğinden, şekillendirme makinelerinin belirli bir sürede
(örneğin
1 saatte) şekillendirdiği miktar tespit edilir.
Ambalajlama
makinelerinin belirli bir sürede (örneğin 1 saatte)
ambalajlayabileceği miktar
tespit edilir. Bu ünitelerin / makinelerin hangisinin öncelik teşkil
ettiği
incelenir, öncelikli olan ünite / makine kapasite hesabında esas
alınır.
Pişirme
kazanlarının kapasite tespiti :
Kazan
hacmi
: V (Lt)
Faydalı
hacim
: 0,75
Yoğunluk :
1,33
Randıman
: R
= % 90 (Kapalı kazanlarda)
%
80 (Açık kazanlarda)
Şarj
sayısı : Günde 1-8 şarj (Kapalı kazanlar)
Günde
1-4 şarj (Açık kazanlar)
K
(şekerleme) = V
(lt) x 0,75 x 1,33 x günlük şarj sayısı x 300 x R= ….. kg/yıl
Şekillendirme
veya
ambalajlama makinelerinin kapasite tespiti :
K
(şekerleme) =
Makinenin belirli sürede ambalajlayabileceği miktar (kg / saat) x 8 x
300 x R = ….. kg/yıl
Yeşil
Çay Şekerlemesi Üretim Basamakları
| Tüm
üretim prosesi,
el değmeden ve tam otomatik olarak yönetilmektedir. |
|
1.
Pişirme
(Kazanda
şeker ve su, kremtartar ile muamele edilerek 170°C'ye kadar
kaynatılır, karışım
oranları mühendisler ve şekerleme ustalarınca belirler). |
|
2.Yoğurma,renklendirme,soğuma
ve çekme
(Kazandan
alınan karışım oda
sıcaklığına soğuyuncaya kadar yoğurucuda karıştırılır ve yeşil çay
pudrası ve
darı jeli -Japon damak tadı için- bu aşamada ilave edilir). |

|
|

|
|

|
3.Şekil
verme
(Ürüne
istenilen şekil verilir; yassı top, top, uzun çubuk
vb) |
|
4.Presleme
ve
kesme
(Soğuk
pres altında istenilen ebatlarda;
11mm, 14mm, 24mm ve 30mm uzunluğunda parçalar halinde kesilir). |
|
5.Soğutma
(Paketleme öncesi buz dolabı sıcaklığında 42 saat süreyle
bekletilir) |

|
|
 |
|
 |
6. Paketleme
|
|
|
|
|

|
|

|
|

|
|
|
|
|
|
Kamil
Engin İslamoğlu
Ziraat
Mühendisi |
|