Özet

Tarımsal gübre ve kimyasalların miktarını azaltarak yüksek kaliteli yeşil çay üretmek için toprakta bambu odunkömürü kullanımının uygulanabilirliğini belirlemek için 1998’de 10 yıl süreli tarla denemeleri başlatılmıştır. Deneme 1600 m²’lik yetiştirme alanı ile 8 parseli kapsayan Japonya’da Shizuoka ilinin doğu bölümünde yürütülmüştür.

Bugün, bu denemeden üç yıl sonra, bambu odunkömürün rizosfer’de (toprağın bitki kökü ile yakın temasta olan bölümü) mevcut olan gübreyi yerinde tutma eğilimine sahip olduğu görüldü. Bambu odunkömürü ayrıca, çay bitkilerinin büyümesi için gerekli olan aralıkta toprak pH’sını koruma eğilimindedir. Odunkömürünün kullanıldığı parsellerdeki çay bitkilerinin yükseklik ve hacimleri kontrolde kinden ortalama olarak sırasıyla; %20 ve %40 daha büyüktür. Bununla birlikte yeni sürgünlerin uzunluklarında (tepe sürgünü ve üç yaprağın yaprak sapı boyutu) veya her bitkideki yeni sürgün miktarında farklılıklar gözlemlenmiştir. Çay bitkisinin en iyi geliştiği parsel, yılda metre kareye 100 gr kırılmış bambu odun kömürü uygulanmış olandı (uygulama boyutu yaklaşık olarak 5 mm).

Toprağa odunkömürünün kullanıldığı denemenin bu aşamasında, toplanan çay sürgünlerinden elde edilen yeşil çay ürününde anahtar elementlerdeki farklılıklar henüz belirgin bir şekilde sonuçlandırılmamıştır.

Takdim Tarım alanlarında odunkömürü kullanmanın toprak ıslahı ve ürün gelişimini teşvik edici etkileri olduğu ön görülmektedir. Bununla birlikte, çay yetiştiriciliğinde odun kömürünün etkileri üzerine uzun süreli çalışmalara sahip değiliz. Japonya’da çiftçilik yapan bir çok köyün yakınında bulunan ısısız Moso bambu (Phyllostachys heterocycla (Carriene) Mitf.) ormanları ekonomik bir değere sahip değildir. Ayrıca, civarda ki ürünler ve ağaçların büyümesini engellediklerinden dolayı bu ormanlarda bulunan bambu ağaçlarının yayılması bir problemdir. Bambu artıklarının bitki yetiştiriciliği için odun kömürü yapılmak yoluyla pratikten kullanıma sunula bileceği önerilmiştir. Çoğu gübreler özellikle azotlu gübreler Japonya’da yüksek kaliteli yeşil çay üretmek için kullanılır. Bu, üretim maliyetinde artışa ve besinlerin çevresel sürşarjına neden olur (e.g., Okano et al.,1995). Toprak yoluyla besinlerin tutulabilirliğini arttırarak, kullanılan gübreyi azaltmak için çeşitli yöntemler önerilmektedir. Kaplanmış üre gübresinin kullanımı (e.g., Shiwa et al., 2000) böyle bir öneridir. Bambu odun kömürü ile toprak ıslah edildiğinde, diğer metotlara göre daha fazla besin elementini tutuğundan dolayı tercih edilmiştir. Çay bitkilerinin gelişimi üzerine bambu odun kömürünün etkisini açıklamak için 1998’de uzun süreli bir tarla denemesi (10 yıl) başlatılmıştır (Hoshi et al., 2001). Kısa süreli deneme sonuçları her yıl ki dalgalanmaları gizlediğinden dolayı ve çay tarlalarında tam bir olgunlaşma 10 yılı aştığı için uzun süreli bir denemeye ihtiyaç vardır. Burada, bu denemenin ilk üç yılında elde edilen sonuçların bazılarını sundum.

Materyal ve Metot Düz bir deneme tarlasında, 1600 m2’lik bir yetiştirme alanı hazırlanmıştır. Sekiz parselin her biri için üniform koşullar hazırlamak amacıyla toprak yüzeyi temizlenmiştir (Tablo 1). Parseller, 500 m2’lik iki büyük parsel (L1 ve L2) ve 100 m2’lik altı küçük parselden (S1 ve S6) oluşmaktadır. S1, kontrol parselidir. 15 Mart 1998’de iki varyete (Camellia sinensis var. sinensis cv.”Yabukita” ve cv. “Okuhikari”) çelikleme yoluyla iki yaşındayken nakledilerek sıralara dikilmiştir. 1.11 m2’lik bir bitki yoğunluğu meydana getirmek için, sıra içi aralık 0.5 m ve sıralar arası uzaklık 1.8 m’dir. Ev yapımı bambu odun külü, Miura tipi bir odun külü ocağında 300-400 oC’de Moso bambusunun karbonizasyonu yoluyla yapılmıştır. Ticari olan odun külü, S3 ve S6’da kullanılmıştır. Parça İndüksiyonlu X-Ray Emisyon (PIXE) analizi yoluyla belirlenen odun külünün mineral içeriği Tablo 2’de gösterilmiştir (Johansen et al.,1988). Odun külünün uygulanmasında da iki yöntem kullanılmıştır. Birinci yöntemde, Tablo 1’de ki “tek uygulama” ya baş vurulmuştur; kaba kırılmış odun külü (5-10 cm boyutunda) 0.5 kg/m2’lik bir yoğunlukta deneme başlangıcında bir kez kök bölgesine (zemin altına gömülmüştür) uygulanmıştır. Diğer yöntemde “yıllık uygulama” yı kapsıyordu; ince kıyılmış odun kömürü (5mm boyutunda) 0.1 kg/m2/yıl’lık bir yoğunlukta sıralar arsına açılan kanallara ilk baharda yıllık olarak uygulanmıştır. Üç yıl süresince her bir parselin aldığı gübre (N,P ve K) miktarı tablo 3’de gösterilmiştir. Farklı çeşitlerde kompoze gübreler kullanıldığından dolayı, her bir parselde kullanılan gübre farklıdır (organik, inorganik vb.).

Toprak pH’sını ölçmek için, kurutulmuş toprak örneği 2.5 kat ağırlığındaki testile su ile karıştırılır. Su filtre edilir ve pH metre ile ölçümlenir. Toprağın elektriksel iletkenliği (EC) 5 kez filtre edilmiş olan toprak solüsyonu kullanılarak bir EC metre ile ölçümlenir. Topraktaki bakteri, mantar ve maya miktarı tabaka seyreltme metoduyla sayıldı. Çay bitkisinde ki gelişimi ölçmek için 4 gösterge kullanıldı ; bitki yüksekliği, bitki hacmi, her bitkideki yeni sürgünlerin miktarı ve sürgün uzunluğu (üçüncü yaprağın boğumundan sürgün ucuna kadar ki sap uzunluğu). Yeni sürgünlerde; su içeriği, toplan azot içeriği ve selüloz içeriği belirlenmiştir.Toplanan sürgünler kızıl ötesi spektroskopi ile analiz edilmiştir (Hara et al.,1994). Yeni sürgünlerde ki toplam askorbik asit ve kafein içeriği HPLC yoluyla belirlenirken, glutamik asit ve theanine içerikleri otomatik aminoasit analizörü ile belirlenmiş ve tanen içeriği de Folin-Denis metoduyla belirlenmiştir.

Sonuçlar ve Tartışma

Toprak pH’sı ve EC

30 Aralık 1998 ve 30 Haziran 1999’da 8 parselin her birindeki toprak pH’sı ve EC Şekil 1’de gösterilmiştir. Toprağında odun kömürü olan parsellerin pH değerleri kontrol parselindeki (S1) pH’dan 1 – 1.5 pH birimi kadar düşüktü ve çay bitkisinin gelişimi için gerekli aralığa (pH: 4.0 – 5.0) yakındı. Odun kömürü bulunan parsellerdeki EC değerleri, kontrol parselindeki değerden daha yüksekti. Bu, gübre tuzu bileşenlerinin topraktaki kalıcılığı odun kömürüne bağlı olduğu yargısına neden olmuştur. Çünkü test koşulları altında odun kömürü kullanılanlar hariç, her bir parsel hemen hemen aynıydı. Parseller arasında gözlemlenen topraktaki bakteri, mantar ve maya miktarında ise farklılık yoktu.

Çay Bitkisinin Gelişimi

Toplanan Sürgünlerin Bileşimi Organik gübre verilen denem parselindeki su ve toplam azot içeriği, inorganik gübre verilen parseldekinden (S4 ve S5) bir miktar daha yüksekti (Tablo 5). Bununla birlikte, kontrol parseli ile odun kömürü uygulanan parsel arasında, yeni sürgünlerde ki; tanen, kafein, theanine, glutamik asit ve toplam askorbik asit yoluyla ölçümlenen çay kalitesinde önemli bir farklılık olmamıştır. Çayın kalitesine odun kömürünün etkisini belirlemek için ayrıca araştırmaların yapılması gereklidir. Kaliteye herhangi bir etkisi olmasa bile, bitkileri en azından belirgin olarak daha fazla büyütecektir. Tercüme: Kamil Engin İSLAMOĞLU, Ziraat Mühendisi, E-Mail Kaynak : T. Hoshi, Growth Promotion of Tea Trees by Putting Bamboo Charcoal In Soil, Proceedings of 2001 Internetional Conference on O-Cha (Tea) Culture and Science, Session II (Production), p. 147-150 (2001) JAPAN. http://www.fb.u-tokai.ac.jp/WWW/hoshi/cha/home.html

---