|
Türkiye
3.Ulusal Gübre Kongresi, Tarım-Sanayi-Çevre, 11-13 Ekim 2004
TOPRAK ANALİZ SONUÇLARINA GÖRE GÜBRE
TAVSİYELERİ
İbrahim
H. GÜÇDEMİR, Mustafa
USUL
Toprak ve
Gübre
Araştırma Enstitüsü, 06172 Yenimahalle, Ankara
Özet
Genel
olarak bütün
tarım topraklarında her çeşit bitki besin maddesinin az veya çok olarak
var
olduğu bilinmektedir. Bitki besin
maddelerinin
topraktaki varlıklarının miktarını etkileyen esas faktör ise uygulanan
tarım
rejimidir.
Uygulamak istenilen gübreleme programı toprakta eksik olan bitki
besin maddesinin cins ve miktarını tespit ederek, gübrelemenin
zamanında ve
usulüne uygun olarak yapılmasını sağlamaktır. Tüm amaçlara hizmet
edecek bir
uygulama ise ancak toprak ve yaprak analizlerine dayalı bir gübreleme
programı
oluşturmaktan geçmektedir. Analizler sonucu bitkilere verilecek gübre
miktarlarını belirlenmesinde kullanılan rakamların bulunduğu, Toprak ve
Gübre Araştırma Enstitüsü ile birlikte diğer Köy
Hizmetleri Araştırma Enstitüleri tarafından uzun yıllar boyunca
yürütülen
yüzlerce denemenin verilerinin irdelenmesi sonucu “Türkiye Gübre ve
Gübreleme
Rehberi” ortaya çıkmıştır (Ülgen ve
Yurtsever, 1995). Özellikle gübreleme
çalışmaları sonucu uygulanan gübreye bağlı olarak ürünlerde %50’nin
üstünde
verim artışı sağlandığı gözlenmiştir. Bu artış bazı ürünlerde % 80’nin
üzerine
çıkmaktadır. Konuya sadece üründe meydana gelen artış açısından
bakmamak
gerekir, çünkü gübreleme mahsulün kalitesi üzerinde de etkili
olmaktadır.
Gübrelemenin ürünün verim ve kalitesi üzerindeki etkisini aynı yıl
içerisinde
göstermesi nedeni ile analizlere dayalı gübre önerileri daha da önemli
hale
gelmiştir.
Tablo 1
Toprak
Analiz Sonuçlarına Göre Çeşitli Bitkilere Verilmesi Gerekli
Azotlu
Gübre Miktarları (kg N/dekar),
(Ülgen ve
Yurtsever, 1995)
Karadeniz
Bölgesi
| Bitki Çeşidi |
Tarım Şekli |
Topraktaki
Organik Madde Miktarı,
(%) |
0 -
1.0 |
1.1 -
2.0 |
2.1 -
3.0 |
3.0
+ |
|
Ayçiçeği
|
Sulu
|
13
|
11
|
9
|
7
|
|
Bağ
|
Sulu
|
15
|
13
|
11
|
9
|
|
Bağ
|
Kuru
|
10
|
8
|
7
|
7
|
|
Bostan
|
Sulu
|
11
|
9
|
8
|
4
|
|
Bostan
|
Kuru
|
8
|
7
|
6
|
3
|
|
Buğday
|
Sulu
|
15
|
13
|
11
|
9
|
|
Buğday
|
Kuru
|
10
|
9
|
8
|
7
|
|
Çay
|
Kuru
|
24
|
22
|
20
|
18
|
|
Çeltik
|
Sulu
|
19
|
18
|
17
|
14
|
|
Fındık
|
Kuru
|
20
|
18
|
16
|
14
|
|
Haşhaş
|
Sulu
|
9
|
8
|
7
|
6
|
|
Kenevir
|
Sulu
|
14
|
13
|
12
|
10
|
|
K.Fasulye
|
Kuru
|
6
|
5
|
4
|
3
|
|
Meyve
|
Sulu
|
11
|
10
|
8
|
6
|
|
Mısır
|
Sulu
|
19
|
17
|
15
|
12
|
|
Mısır
|
Kuru
|
14
|
13
|
11
|
9
|
|
Narenciye
|
Kuru
|
18
|
16
|
14
|
12
|
|
Patates
|
Sulu
|
17
|
15
|
13
|
10
|
|
Patates
|
Kuru
|
12
|
10
|
8
|
7
|
|
Sarmısak
|
Sulu
|
15
|
14
|
13
|
11
|
|
Soya
|
Sulu
|
6
|
5
|
4
|
3
|
|
Sebze
|
Sulu
|
15
|
13
|
11
|
9
|
|
Ş.Pancarı
|
Sulu
|
18
|
17
|
16
|
14
|
|
Ş.Pancarı
|
Kuru
|
11
|
10
|
9
|
8
|
|
Tütün,
Trab.
|
Kuru
|
10
|
8
|
7
|
6
|
|
Tütün,
Samsun
|
Kuru
|
5
|
4
|
3
|
3
|
|
Yonca
|
Sulu
|
4
|
4
|
3
|
3
|
Tablo 2
Toprak
Analiz Sonuçlarına Göre Çeşitli Bitkilere Verilmesi Gerekli
Fosforlu Gübre Miktarları (kg P2O5/da)
(Ülgen ve
Yurtsever, 1995)
Karadeniz Bölgesi
| Bitki Çeşidi |
Tarım Şekli |
Bitkilere
yarayışlı fosfor miktarı (Olsen yöntemi ile)
kg P2O5
/ dekar |
0 -
1.0 |
1.1-
2.0 |
2.1-
3.0 |
3.1-
4.0 |
4.1-
5.0 |
5.1-
6.0 |
6.1-
7.0 |
7.1-
8.0 |
8.1-
9.0 |
9.0-
+ |
|
Ayçiçeği
|
Sulu
|
11
|
10
|
9
|
8
|
7
|
6
|
4
|
3
|
-
|
-
|
|
Bağ
|
Sulu
|
12
|
10
|
8
|
7
|
6
|
5
|
4
|
3
|
-
|
-
|
|
Bağ
|
Kuru
|
8
|
7
|
6
|
5
|
4
|
3
|
2
|
-
|
-
|
-
|
|
Bostan
|
Sulu
|
9
|
8
|
7
|
6
|
5
|
4
|
3
|
2
|
-
|
-
|
|
Bostan
|
Kuru
|
7
|
6
|
5
|
4
|
3
|
3
|
2
|
-
|
-
|
-
|
|
Buğday
|
Sulu
|
10
|
9
|
7
|
6
|
5
|
4
|
3
|
2
|
-
|
-
|
|
Buğday
|
Kuru
|
8
|
| |