3.1. ÇAY İHRACATI

Heyet soldurma usülü ile imal edilmiş çaylara ihraç edilebilir gözle bakmaktadır. (!) Kusursuz olmak şartıyla üretimin takriben yarısı ihraç edilebilir. Bazı neviler uluslar arası piyasa için çok kabadır. İç piyasa için kullanılabilinir. İhracat gayesiyle başta merkez fabrikası olmak üzere birkaç büyük fabrikanın ayrılması icap eder.

Aromalı çay ve daha koyu dem veren özel çay yetiştiren bölgelerin olup olmadığının kontrol edilmesi gerekir.

   Başarılı bir ihracat için aşağıda yazılı maddeler gereklidir.

• Deneyimli imalatçının kontrolü altında yeknesak ve yeterli miktarda partiler halinde elverişli nevilerin üretimi.
  
• Bütün fabrikaların üretimini muayene eden bir eksper çay tadıcısı tarafından çayın tadılması ihrac edilebilirliğine ve miktarına karar verilmesi.
  
• Belli nevilerden yeteri miktarda ayrılır ayrılmaz 6,12, 24 veya daha fazla sandık mütecanis olmak üzere harmanlanması. 
• Rutubet ve diğer bozulmalara karşın, uluslar arası standardize edilmiş çay sandıklarında ambalaj yapılarak depolanması.

Çay bu mevsimde ihram edilecekse çay sandıkları derhal sipariş edilmelidir. Heyetçe Türkiye'de kontraplak sandıkların imal edilip edilmediği bilinmemektedir. Dışardan Rize'ye böyle sandıkların teslimi iki ay alacaktır. Aliminyum ve pirinç kaplı üç kat sandıklar özellikleri talep üzerine temin edilir. Türk çayların dünya piyasalarında tanıtımını kolaylaştırması açısından bu tip sandıkların dışında kullanılmaması önemle tavsiye edilir.

3.2. Çay Tadımı

Rize fabrikasında evvela bir ihracat çay tadımcısının bulunması esastır. Tüm bölge fabrikalarının tüm çaylarını her gün tatması gerekir. Hergün fabrikalardan her vardiyeden alınan numunenin gönderilmesi zaruridir.

Çay tadım salonları ve laboratuarlarının ışıklandırma tertibatı ve teçhizatı iyidir. Ancak zaman zaman yüzlerce fincandan tadım yapılacağından su tertibatının ve su kaynatma kolaylığının sağlanması gerekir.

Tepsiler, tadım kaşıkları, tükürük hokkaları, elek, numune teneke kutuları, alüminyum folyo kaplı numune poşetleri de gerekir. Genç Türk erkekleri, İngilizce öğrenmek isteyenler tadıcı olarak yetiştirilmelidir. Bu derhal organize edilmelidir. Zira itimat edilir bir tadımcı için en aşağı iki sene lazımdır. İlk etapta 10-20 genç arasında ilk tatma, koku ve çay anlama imtihanı yapıldıktan sonra iki veya mümkünse dört  kişi seçilerek Rize'de yetiştirilmelidir. Yabancı çay numunelerinden de istifade edilebilinir. Bir mevsimlik çalışmadan sonra iki genç tatma hususunda Amsterdam'a gönderilebilinir.

Çay vasıfları, genel kusurları ve yaprağın tatma nevilerinin açıklanması gerekir. Bunlar tadımcı ile idare arasında kararlaştırılmalıdır. Bu nevilerin tasnif eleklerinin ne olacağı hususunda da olmalıdır.

Heyetin burada kaldıkları sürede tadıcıları hergün Merkez, İyidere, Eskipazar, Gündoğdu ve Çayeli gibi beş büyük fabrikada işlenen çayı tattılar. Tatta günden güne büyük değişiklikler olmuştur. Tadımda her kusur ve bozukluk kendini göstermektedir. Bütün tadımlar bir merkezden yapılmalıdır.

CTC ve kesme çayın soldurmasız imalatı ile ilgili tadımlarla ilgili özel rapor yazılmıştır.

Çayların tadımı ve bu konuda bir tecrübe için kalınan süre yetersizdir. Türk çaylarında soldurmasız imalat için en iyi metotları bulmak için devamlı deneyimler yapılmalıdır. Çay eksper ve imalatçısı ürünü beraberce tartıp kontrol etmezlerse takip eden gayretler boşa gidecektir.

3.3 İç Tüketim İçin Çay Harmanları

Türkiye'de satılacak paketlerin harmanları halihazırda olduğu gibi tespit edilmiş nevilerin sadece karıştırılması ile değil bir çay tadımcısı tarafından tertiplenmesi esastır.

Yabancı pahalı çaylar harman düzeltmek için kullanıldığı takdirde harmandaki yerli çayların kusursuz olduğunun ve sandıktan sandığa yabancı çay nispetinin mevcut partiler evsafına uygun olup olmadığını kontrol etmek esastır. Yoksa yabancı çayın kullanılmasının bir esprisi kalmamaktadır.

3.3. Birkaç Temel Nokta

• Muallakta kalan çaylar Uzak-Doğu Afrika ve Güney Afrika çayları ile rekabet etmek üzere dünya piyasası fiyatlarından satılabilir.
• Doğru adımlarla Türk ekonomisine katkıda bulunabilinir.
  
• Türkiye'nin mevcut iklim ve toprak şartlarında elde edilecek çaylar fiyatları aşağı veya yukarı gerçekleşebilir. 
• Görünüşte iki çay ekspere aynı gelebilir fakat kiymet takdiri tadımda gerçekleşir. 
• İyi ve kabul edilebilir çayın üretimi bir sanat olup fermantasyonun kalitesini elde etmek ve dünya piyasalarına tanıtmak daimi bir mücadeledir. 
• Alışveriş de uzmanlık işidir. Birkaç tonluk küçük partiler ayrı ayrı ambalajlanmalı ticarete arzı için numuneler hazırlanmalıdır. 
• En yüksek fiyatı alan partileri üretebilmek için  bir gurur kaynağıdır.
  
• Dostluk içinde bir rekabet ortamı geliştirilmelidir. Buda bahçe ile fabrika arasındaki iyi bir kombinasyonla gerçekleşebilir.
  
• Elde edilecek ürünün fazla kurutulmaması ve nemli ortamda bırakılmaması gerekir. 
• Türk çay ihracatınınının başarı eldesi  şu ana kadar değinilen konularda koordinasyonla gerçekleşebilir.