2.1.KLASİK USULDE İMALATIN GÖZDEN GEÇİRİLMESİ

2.1.1. Soldurma

2.1.1.1. Soldurma İşlemi

Türkiye'de çay üretimine yeni başlanmış olmasına karşın, gerek Merkez Fabrikada gerek yeni yapılan diğer fabrikalarda özellikle izdiham devrelerindeki soldurma problemi göz önüne alınarak fabrikaların daha modern inşa edilmemeleri şaşırtıcıdır.

En çok şaşırtan husus, Merkez Fabrikasının kocaman binasına rağmen bütün tesisatın yetersiz bir şekilde tanzim edilmiş olması dolayısıyla düşük kapasitesidir. Halen kullanılmakta olan tek istikametli ısıtılmış hava sistemi demode olmuştur. Fanlar kifayetsiz olup, tam hava verememektedir. Göze çarpan en büyük kusur mevcut soldurma yerlerinin yarısından fazlasına ihtiva eden üçüncü ve dördüncü kattaki soldurma raflarının ısıtılmış hava akımı ile aynı istikamette yerleştirilmiş olduğundan kötü soldurma ve hararet kaybına sebep olmasıdır. Heyetin bu kadar kısa zaman içinde imalat için detaylı tam bir tavsiyede bulunması mümkün değildir. Gene de bazı şeyler o kadar göze batmaktadır ki, aşağıda noktalara değinmenin faydalı olacağı kanaatindeyiz.

a) Hava akımını kontrol etmek için acilen tedbir almak gereklidir. Fan ve ısıtılmış kapasiteleri de  artırılmalıdır, havanın sürati iki misline çıkarılarak soldurma müddeti takriben %20 azaltılabilecektir.

b) 3. ve 4. katlardaki  bankların istikametini değiştiriniz ve (m2/0.5 kg. yaprak serilen) kanaviçe bezini, ½ inçlik veya tercihen 3/8' (m2/1 1 ¼) kg. yaprak serilen9 tel kafeslerle değiştiriniz.

Kanaviçenin daha uygun bir soldurmayı temin etmesine rağmen tel örgü, Endonezya da en çok kullanılan malzemedir. Zira üretilen çaylar ayni vasıflara haizdir. Merkez fabrikasında katlardan birinde bir grupla deneyler yapılabilir. Tel, kanaviçeden daha pahalı olmakla beraber uzun müddet dayanır. Tel kafes yerine naylon örgüde olabilir. Kanaviçe veya tel örgü kullanan fabrikaların soldurma kapasiteleri arasındaki büyük farkı gösterecek misal olarak aşağıda, Merkez Fabrikası ile bir Sumatra fabrikasının mukayesesi yapılmıştır.

Merkez: Soldurma için 4 kat, kanaviçe m2'ye ½ kg. Günlük soldurma kapasitesi (37500m2x1/2kg) = 18,750 ton yeşil yaprak

Sumatra: Soldurma için 2 kat, tel kafes m2'ye 1.1/4 kg. Günlük soldurma kapasitesi (20000m2x1.1/4) = 25 ton yeşil yaprak

Üçüncü ve dördüncü katlardaki kanaviçenin yerine tel kafes (veya naylon) kullanılmakla:
Merkez  Fabrikasının kapasitesi : (m2'ye 1 kilo sermek şartıyla) 20000x1/2 kg = 10 ton yeşil yaprak %53

Tel kafese m2'ye 1.1/4 kg. sermekle kapasite 20.000x ¾= 15 ton %80 yükselecektir. Bütün katlarda tadilat yapmakla soldurma kapasitesi en az iki misline çıkarılacaktır. Ancak bunun için kurutucu, hava ve fan kapasitelerinin uygun bir şekilde ayarlanması icap eder.

Türkiye'de tabii soldurma için kullanılmakta olan açık hava kurutmada kanaviçe yerine tel kafes düşünülecek bir noktadır.

c) Üst raflarda sermenin daha iyi yapılmasını teminen, banklar arasında her geçitte portatif platformlar kullanılır. Bu surette işçilikten tasarruf edilir.

d) Çökmeleri önlemek için rafları muntazaman ayarlayınız.

e) Isıtılmış hava girişinin yanında serilecek çay tabakasının daha kalın olmasına dikkat ediniz.

f) Salonların her iki tarafındaki yan geçitlerde kapılar kullanınız. Bu suretle ısınmış havanın rafların arasından ve yaprakların üstünden zorla geçirilmesi ile en az mukavemet gördüğü yolu takip etmesine mani olunacaktır.

g) Kontrolün yeteri kadar yapılmasına ihtiyaç vardır. Soldurmanın ehemmiyeti noktayi nazarından çay imalatçının esas vazifesi soldurmayı tekrar tekrar kontrol etmek; harareti ve havayı tetkik etmek ve soldurulmuş yaprakların zamanında banklarda yayılmasını esaslı bir şekilde kontrol edilmelidir.

Soldurma usulünün islahı hasat mevsimlerindeki izdiham devreleri esnasında karşılaşılan problemleri bertaraf etmekle soldurmayı daha yeknesak, süratli ve kuvvetli bir kıvırmayı mümkün kılacaktır.

Kanaviçenin tel kafes veya naylon ile değiştirilmesi ve soldurma işleminin modernleştirilmesi bir hayli masrafa sebep olmakla beraber, soldurma kapasitesi ilerdeki daha yüklü mahsulleri yinede karşılamaktan uzak kalacaktır. Mevcut fabrikaların teknik ve modern soldurma tesisatıyla değiştirilmesi hususları düşünülmelidir. Bu konuya raporumuzun ilerideki kısmında temas edilecektir.

2.1.1.2. Yeşil Yaprak

Soldurma konusunda yalnız üretimi ıslah etmekle yetinilmemeli aynı zamanda tarlada iyi ve yeknesak standart da yaprakların toplanması için büyük gayretler gösterilmelidir.  Karışık ve kaba toplama yeknesak olmayan bir soldurma ile neticelenir. İnce ve genç filizler kalın ve yaşlı filizlerden daha çabuk solar. Sert banjhi'ler hemen hemen hiç solmaz.

Mütecanis şekilde toplanmış iyi yaprakların hem en iyi çayları verdiği hem de soldurma bakımından da en iyi ham maddeyi teşkil ettiği şüphesizdir.  Mevcut yetersiz soldurma şartlarının özellikle izdiham zamanlarında yaprakların büyük bir kısmının iyi solmamış durumda ve hatta yeşil kalmasına sebebiyet  verdiği herkesin malumdur.
Kalite açısından tarla ile fabrika arasından iş birliği önemlidir.

2.1.1.3. Yaprakların Toplanması

Yeşil yapraklar elden ele geçerken bir çok yerlerde yaprağın hasar görüp ısındığı müşahede edilmiştir. Çaylar toplayıcının elinde ezilmekte ve sepetlerin, çuvalların veya kamyon kasalarının içinde sıkışmakta bundan ekseriyetle sıcak yerlerde veya lüzumundan fazla kalın tabakalar halinde ya alımyerlerinde yada fabrikaların önünde veya serilmeyi beklerken, soldurma salonlarının geçitlerinde muhafaza edilmektedir.

Yaprak, 43-49 derecelik sıcaklıklarda bilhassa yaş durumda iken sıkı sıkı ambalaj edildiği zaman kızarır. Merkez fabrikasında bu durum gözlemlenmiştir. Esasen yapraklar kızarmadan evvelde bozulmaktadır.

Çay üretici ülkelerde günde birkaç kez toplama yapılır. Bu suretle fabrikaya gecikmeden getirilmesi sağlanır. Toplayıcıların sepetlerini çok doldurmalarının önüne geçilmiş olunur. Yapraklar toplanmayı müteakip en kısa zamanda raflara serilmelidir. Türkiye de çay alımyerlerinde günde yalnız bir kez toplandığından elden ele daha çok dolaşır, hasar görür, kızarma ihtimali daha çoktur, sonuçta soldurmaya daha geç serilir.

Özet olarak Merkez fabrikası gibi fabrikalarda mevcut soldurma şartlarının elverişsiz olduğu söylenebilinir.

• Yapraklar karışık tarzda toplanmış,
  
• ekseriyetle zarar görmüş,
  
• soldurma müddetleri kısa,
  
• izdiham devrelerinde kalın ve gayri muntazam serme,
  
• soldurma havasının yetersizliği,
  
• havanın ignometrik farkları,
  
• kuru termometre sıcaklığının aşırılığı,
  
• son dakikada yapılan zoraki soldurma şeklinde bu konuyu açmak mümkündür.

2.1.1.4. Soldurma Vantilatörlerinin Havası

Türkiye de kurutucuların egzost havası, soldurma için kullanılmakla beraber bu konuda birkaç şey söylemek faydalı olacaktır. Kurutucular kurutma için faaliyette bulundukları zaman egzost havası soldurmaya elverişsizdir. Zira takriben 50 C ısıda %35-40 nisbi rutubet derecesinde olan havanın sıcaklığı 30-35 C düşürüldüğü zaman doyum noktasına gelir. Bu egzost havası hariçteki soğuk hava miktarı sınırlı ve boş bir kurutucuya lazım gelen havadan çok daha az olmalıdır.

Birkaç rakam verelim
Egzost havası : 50 C
Soğuk hava : 19 C, nisbi rıtubet %90

Karışım Nispeti Kuru Termometre C  Yaş Termometre C Nispi Termometre %
1 ila 5                    24                                21                       75
1 ila 10                  21                                19                       80
1 ila 15                  20                                19                       85

Böylece, muayyen hacimdeki egzost havasına 4 ila 5 misli harici hava karıştırılmamak şartiyle, yavaş fakat muvafik bir soldurma yapmak mümkündür.

2.1.2. KIVIRMA ve ÇAY TOPAĞININ PARÇALANMASI

2.1.2.1. Kıvırma

Kıvrılmış soldurulmuş yaprak tartılmamaktadır. Kıvırıcılara göz kararı ile konulmaktadır. Bu değiştirilmelidir. 46'lik Britania kıvırma makinesinin üst kısmı açık olup kıvırma 50-40-30 dakikada olmak üzere 350-400 kilodur.

Halihazır geçerli usülün bir seri dikkatle yapılan tecrübelere dayandırılıp dayandırılmadığı  heyetçe bilinmemektedir. 2. ve 3. kıvırmanın ritmik tazyikle yapılması talep edilmektedir. Fakat pek az tazyik tatbik edildiği görülmüştür. Kıvırıcıdan üsarenin akışı asla görülmemiştir. Son kıvırmadan sonra kalın yaprak çok miktarda elde edilmekte ve görünüş hala yaprak şeklini muhafaza etmektedir. Ufak topakların ayrılması hafif kıvırma (düz tablalı kıvırma makineleri dolayısıyla) ve takip eden yetersiz yaş çay eleklerinin kullanılmasından dolayı olmaktadır.

Görünüş nazari itibare alınmadan kaliteli  küçük yaprak temayülünde bulunulduğundan fincanda rengi daha düzelmiş olan kırık nisbetini artırmak için daha sert kıvırma vasıtasıyla imalatı değiştirmek icap eder.

Günlük üretim kayıtları mevcut değildir.aşağıda verilen done 19 Mayıs 1963 de tespit edilmiştir:

Demekki, incelerin  ortalaması %10'dan biraz fazla olup kalın hemen hemen %90'dır. Seylan'dan kalın nispeti %10-25, Endonezya'da %20-40 arasında değişmektedir. Assam'da azami kalın nispeti Rusya'daki gibi %50'dir. Binaenaleyh daha sert kıvırma yani pres başlığının kullanılması esastır. En iyi imalatı bulmak için değişen şartlar tahtında çeşitli denemeler yapılmalıdır.

Pres başlığı vasıtasıyla daha sert kıvırma beklenilen neticeyi vermediği takdirde yaprağı fazla ezmeden parçalamadan kıvıran çaprazlı pres başlığı veya episayklık kıvırma tekniği dikkati nazara alınmalıdır. İyi soldurulmamış yapraklara yapılan tazyik işlenmiş çaydaki sapları ve lifleri meydana çıkardığı gözlemlenmiştir. Fakat izdiham yarakları kafi derece de etli ve usareli olduğundan daha fazla soldurmak lazımdır. Renk ve kuvvet istenirse görünüş bir dereceye kadar feda edilmelidir.

2.1.2.2. Çay Topağının Açılması

Yaş çay eleme, kıvırıcıdaki daha büyük yaprakların sirkülasyonunu ve daha fazla kıvrılmasına mani olacak ve lüzumundan fazla işleme tabi tutulacak kıvrılmış ince yaprakların ayrılma işlemidir.

Eleme fermantasyon nispetine göre oldukça mütecanis nispette yaprakları ayırmalıdır. Muhtelif ebatlarda elekler kullanmak genel bir kaidedir. Fakat Türkiye'de kullanılan 'Brittannia Balanced Sifter' işe uygun değildir. Uygun eleme için yaş çay elekleri devamlı temizlenmelidir. Fakat bu pratikte devamlı ihmal edilmektedir. Bu tip dikey sallantılı eleklerin sık sık tıkanması bilhassa az solmuş yapraklar bakımından ciddi bir problem oluşturmaktadır.

Kıvılmış yaprağın eleme ve nevilerine ayrılması çok mühimdir. Bu Endonezya'da bir hayli tekamül etmiştir. Yalnız büyük yatay sallantılı eleklerle yapılabilir. Tesirli yaprak topağını açma makinası ile birleştirilmiş böyle makinelerin şu avantajları vardır:

• Daha iyi kıvırma,
  
• Yaprak topağının daha iyi açılabilmesi
  
• Yeknesak ve daha iyi fermantasyon 
• Daha mütecanis kuru çay eldesi
  

Kıvırma ve yaş çay elemesi hususunda heyetin fikri dikey sallama tip makinelerle yapılan hali hazır işlem çok yetersiz ve faydasızdır. Kurutmadan sonra %18-20'ye kadar olan nispette (Tartı esası üzerinden) çay topakları tespit edilmiştir. 'Devvar Tasnif Makinesi'nin çıkışında topakların günlük üretimde ne kadar ziyana sebep olduğu merak edilmelidir. Keza, çay topağını açma ameliyesinden sonra kalan yaprak topağı takip eden kıvırma ameliyesinde daha büyük çay topraklarına nüve teşkil eder. Böylece uygun kıvırma ve ince çay üretimine mani olur.

        Netice itibariyle.

• İyi kıvırmak (Tesbit edilmiş ve önceden tartılmış olarak)
  
• Çay topağının parçalanma işlemini ıslah etmek 
• Kıvrılmış çayın eleme işlemini ıslah etmek

• İkinci ve üçüncü kıvırmalarda kıvrılacak malzeme azalır (Kıvırma makinelerinin kapasitesinde tasarruf) 
• Daha sonraki safhalarda daha az kıvrılmış çay elenmesi 
• Daha az işleme 
• Daha az kurutma 
• Daha az kuru tasnif ve daha az kırılma 
• Daha siyah çaylar, daha iyi neviler, daha az toz ve lif

2.1.3. FERMANTASYON

Halihazır tava sistemi elverişli olarak kabul edilmektedir. Gerek normal düşük ısı gerek yaprak kalınlığına uygun olan fermantasyon müddetlerinin değiştirilebilmesi açısından olumludur.

Düşük sıcaklık (Mayıs ve Haziran'da) ince yaprakların havalanmasına mani olan 7,5 cm veya daha kalın serilmeyi zaruri kılar.

Nispi  rutubetin (%90'nin üstünde) ayarlanması ile salonu (21-26 C) kadar ısıtma özellikle tavsiye edilir. Daha iyi kıvırmanın ilave bir avantajı bir az daha kalın seriliş ile yaprakta muhafaza edilebilen hararet gelişmesi olacaktır.

İyi fermantasyon için cereyansız iyi hava sirkülasyonu lüzumludur.

Fermantasyon müddeti hali hazırda muntazamdır. İnce yapraklar için 31/2 saat ve kaba yapraklar için 4 saat (kıvırma başlangıcında itibaren ölçülen).

Yaprak mevsim ve seriliş kalınlığının değişen şartlarında renge, demlenmeye ve tada bakarak karar vermelidir. Mayalanma müddetleri ihracat piyasasının taleplerine göre düzenlenmesi gerekir. Kıvırma müddeti ve kurutma kesiksiz olmalıdır, tespit edilen müddet tablosu takip edilmelidir.

2.1.4. KURUTMA

İzdiham devrelerindeki soldurulmuş yaprak ve bilhassa kesme çay yaprağında ve gayri muntazam üretilen yaprakta yüksek su muhtevası yönünden kurutma işlemi bir çok güçlüklerle karşı karşıyadır. Azami kurutma için yüksek ısı tatbik edilir. Ancak yetersiz kontrolün fazla kurutma rizikosunu göz ardı etmemelidir.

Çaylar ekseriya yandığından kurutma problemi ve kurutma kontrolü umumi bir bilgi meselesidir.

          Heyet umumiyetle şunları tavsiye etmektedir.

• Giriş sıcaklığı  93-99 C Çıkış sıcaklığı  49-54 C
• Çıkan çayın (kurumuş olarak) rutubeti %3 (azami %4) olmalıdır.
  
• Giriş sıcaklığının 105 C olması veya rutubetin %1-3'lerde oluşması aşırı kurutma ve fazla kavrulmuş lezzeti verir.
  

Maalesef, gereken kontrol aletleri (Termometre, termoğraflar) umumiyetle bakımsız ve hatta eksiktir.
Yüksek derecede kurutma da ekonomik değildir. Çay %3 yerine %1de kurutulduğu takdirde kuru esası üzerinden ağırlığının %2'sini yani senede 500 ton çay istihsal eden bir fabrikada 10.000 kilo kuruçay kaybeder.

Yalnız giriş sıcaklığı değil çıkış sıcaklığı da tam dikkat ister. Çıkışın ekseriya yüksek olduğu sertleşme haliyle tespit edilmiştir. Çıkış sıcaklığının 60 C daha yüksek olduğu zaman tavlama vuku bulmaktadır. Böyle çayların fena ve gri renkli görünüşü vardır. Bunun önüne geçmek için yayma veya serme tabla sur'ati ve hava akışı elverişli surette ayarlanmalıdır. Bunu başarmanın en kolay usulü hava akışının değiştirilmesidir. Çok kuvvetli bir ceryan  kesme çay ve CTC gibi küçük yaprakları üfürür.
İşleme sıcaklığı kurutmadaki fasıla ve kurutulacak yaprağın rutubetinin büyük değişimlerinden dolayı oldukça sık ihlal edilebilir. Kusursuz imalat programı ve tespit edilmiş kurutma makinelerinin sürekli ve sabit beslenmesi problemleri azaltacaktır.

Endonezya'da 6'lık kurutma  makinesi için en az 8m2'lik bir hava girişi tavsiye edilmiştir. Yani dakikada her metreküp hava için en az 2m2, 6'lık  bir kurutma makinesinin dakikada 285m3 kapasitesi vardır.

2.1.5 NEVİLERE AYIRMA

2.1.5.1. Tasnif

Türk fabrikalarındaki nevilere ayırma makinesi başlıca sallantılı tipidir. Tasnif öncesi diğer ülkelerde yapılan çöpleri el ile ayıklama işi burada yapılmamaktadır. Bütün ince yaprak ve kaba yapraklar devvar  elenmekte daha sonra ince yapraklar pakkalara gitmekte. Bu iyi BOP ve diğer ince çay cinslerinin süratli üretimi için uygun bir usul değildir.

Kafi derecede yapılacak yaş çay elemesi tasnif ve nevileri kolaylaştırır. İnce çaylar içinde fazla bir elemeye kaba çayları da fazla kırmaya lüzum yoktur.
Yatay sallantılı eleklerin kullanılması nevileri ayırmayı islah edecektir. Yabancı madde, toz ve kırıntıları ayırmak için savurma yapılmaktadır.

2.1.5.2. Çöp Ayırma
Merkez fabrikasında bu bir midilton çöp ayırıcı ile birlikte Andrew kırıcısı ile yapılmaktadır. Fakat nevilerde çöp ve liflerin tamamen temizlenmesi mümkün olmamaktadır. İyi bir yaş çay eleme yapıldığı takdirde %70 veya daha fazla BOP ve Fanning tipi çay eldesi mümkün olabilecektir.

Gelişme bakımından kuvvetli bir elektrostatik kuvvet tatbik edilerek ayırmanın yapıldığı bir elektro statik çöp ayırıcı tavsiye edilir.

Hem kırıcı- Midilton kombinasyonu hem de elektrostatik ayırıcının tatbiki sınırlıdır. Her iki  tip birbirinin tamamlayıcısıdır. Zira elektrostatik ayırıcı yalnız hafif çöpleri ayırabilirken kırcı daha ağır çöpler için elverişlidir. Kırma tekniği Andrew makinesinde kullanılandan farklı olup Hollanda'da da geliştirilen tasnif makineleri kullanılmaktadır.

Bütün operasyon çay imalatçısı ile piyasa ihtiyaçlarının uzmanı olan tadıcının elinde olmalıdır.

2.1.6. DEPOLAMA VE PAKETLEME

Diğer memleketlerde tasniften sonra çaylar normalde ambalajlanmak üzere yeteri miktarda muhtelif nevilerden birikinceye kadar havasız ambarda biriktirilir. Paketlemeden evvel  her nevi harman edilir. Türk fabrikalarında ambar veya diğer hava geçirmez kap veya kutu yoktur. Çaylar Amerikan bezinden yapılmış torbalar içinde muhafaza edilir. Türk çayları ihraç edilecekse çay ambarları fabrikanın başlıca teçhizatı olmalıdır.

Kurutma makinelerinden %3 rutubette çıkan çay tasnif ve ambarlamada nem alır. Fakat bu nem ambalajlamadan önce hiçbir surette %6'dan fazla olmamalıdır. Ambalaj kusurlu olduğu takdirde nakil esnasında bozulma rizikosunu azaltmak için nemin %5'i aşması durumunda tekrar kurutma tavsiye edilir. İhraç edilerek çaylar alüminyum folyo veya pirinç kağıdı kaplı standart üç katlı kontrplak sandıklar içinde ambalajlanmalıdır.

Su muhtevası ambalajlamadan evvel tayin edilmelidir. Hem tasnif salonu hem de ambalajlı çay ambarında yaş ve kuru termometreli higrometrelerin kullanılması tavsiye olunur.

2.2. İMALATTA KÖKLÜ  DEĞİŞİKLİKLERE

2.2.1. GENEL DURUM

Klasik imalatın ıslahatı için yapılan araştırmada her yerde başarı sağlamış yeni tekniği aynen tatbik etmek tedbirsiz bir davranıştır. Zira şartlar bölgeden bölgeye değişebilmektedir.

Seylan'da suni soldurma ve fazla kıvırma ile çayın görünüşü çok mühimdir. İmalatta soldurma esas kabul edilmektedir.

Kuzey-Doğu Hindistan'da hafif bir soldurmayı hafif bir kıvırma takip eder. Ancak kıvırmanın az oluşu dem rengini azalttığından modern hücre tahribatı teknikleri tatbik edilmiştir (CTC - Rotervane) Soldurma işleminin güçlüğü ve özellikle tabi olmayan yolda soldurmadan dolayı, kesme imalat gibi metodlar uygulanmaya başlamıştır.
 
Kuzey doğu Hindistan'da üretilen çayın  (Darjeeling hariç) %50 den fazlası  CTC ve %15'i kadarı kesme çay olarak imal edilir. Brahmaputra vadisinde hatta %70den fazlası CTC çayıdır. Halbuki Dooars ve Terai de bütün çayın %45'i kesme çaydır. Kaşarda bütün çayın takribenc%20'si Rotorvane ile imal edilir. Darjeeling koku ve diğer kalite faktörleri bakımından hala klasik usul ile imal edilmektedir.

Fabrikada soldurma rafları bir hayli yer işgal ettiğinden eski usul bir fabrika masrafının çoğu soldurma katları için yapılır ve taze yaprağının serilişi ve soldurulmuş yaprağın kaldırılması çok işçiliği zaruri kılar.

Soldurmada islah edilmiş metot imkanlarına alaka artmaktadır.

2.2.2. MODERN SOLDURMA TEKNİKLERİ

Yetersiz soldurma ve veya yer tasarrufu meselesi aşağıdaki şekilde halledilebilir.
a) Soldurma kazanları
b) Soldurma tüneli veya süratlendirilmiş soldurmanın mukayese edilebilir şekilleri (yani normal salonlarda büyük su farkı kuru hava tatbiki ve uygun hava cereyanın sürati ile)
c) Tekne soldurması
d) Toklay sürekli soldurma makinesi ile ve mukayeseli Rus soldurma makinesi
e) Modern otomatik sürekli çalışan tesisat

Süratlendirilmiş soldurmanın bütün metotlarıyla biyokemikal değişiklikler için kafi zamana ihtiyaç vardır. Zaten kafi derecede uzak olan alım yerlerinden dolayı koparma ile imalat arasındaki  fasıla Türkiye'de çok ehemmiyetli değildir.

a) Soldurma Kazanı

Önceki sonuçlar Türkiye'de elverişli değildi. Zira kızarmış yaprak imal ediliyordu. Afrika'da islah edilmiş soldurma kazanı tekniği başarılı olmuştur. Öyleki yeni fabrikalrın kurulması düşünülmüştür. En son Afrika tecrübeleri ışığında Keegel şöyle neticeye bağlamıştır: 'Yeni teknik kullanıldığı için izdiham devrlerinde kifayetsiz olan yaprak meselesinin halline yardımcı olarak imkanlar araştırmak yerinde olacaktır.'

b) Soldurma Tüneli

Bu sistem Assam'da gelişmiştir ve dişli raylar üzerinde işleyen ve kapalı yerlerde içeri giren tahrikli vagonetlerin kullanılmasına sebep olmuştur. Eskipazar ve Pazar fabrikalarında yapılan uygulama elverişsizdir.

c) Soldurma Teknesi

Yeni geliştirilmiş olan bu sistem merkez fabrikada başarıyla tecrübe edilmiştir. Yetkililer sistemin geleceğinin olduğunu belirtmişlerdir. 750 kg.'lık bir yükleme ile 6 saatte %75 soldurma yapılabilir. Afrika'da 15 dakika doldurma  ve 5 dakika boşaltma ile 4 1/2 ' 5 saatte su muhtevası %70 olarak gerçekleşir. Yaprağın esen hava ile temas edebilmesi için çayların çevrilmesi gerekir.

Kenya'da halihazırda döner hava sistemi olan bir tekne kullanılmaktadır. Bu yaprağın tekneye konduğu andan itibaren kıvırma makinesine alıncaya kadar mümkün olduğu kadar az ele alınmasını sağlar.
Soldurma teknesi popüler olma yolundadır. Tekneden kolayca kaldırılabilmesi için geniş tel kafesi sistemi ile desteklenmiş kanaviçe bez ve naylon ağ bulunmaktadır.

d) Devamlı Soldurma Makineleri

Tocklai Makinesi : Kurutma makinesi ile karşılaştırılabilir bir tip paletli makinedir. Bütün çay aynı sıcak hava muamelesine tutulur. Soldurma derecesi ve süratini hemen ayarlamak mümkündür. Tocklai makinesi (uzunluğu 19,8m. Genişliği 3m. ve yüksekliği 3m.) saatte 610 kg. yeşil yaprak veya 145 kg. mamul çay kapasitesiyle 3 saatte su muhtevası %70 olarak gerçekleşir. Bir defa serilen yaprak ayni palet üzerinden makine içinde bütün mesafeyi  hiç karışmadan kateder.

Rus Soldurma Makinesi
Rusya da soldurma kurutma makineleri benzeyen otomatik kontrollü  bir sistemde yapılmaktadır. Müddet 3-5 saat olup saatlik kapasite 750-900 kilogramdır. Soldurulmuş yaprağın su muhtevası yaklaşık %61'dir.  Soldurma teknelerinden daha fazla komplike ve pahalı olan devamlı soldurma makineleri daha çok dikkati çekmektedir.

e) Otomatik Sürekli İşleyen Soldurma Tesisatı

Bu yeni sistem Hollanda'da geliştirilmiş olup hali hazırda modern imalatta kullanılmaktadır. İşçilik ve yerde büyük tasarruf sağlar. Yeşil yaprak muhafaza imkanları sağlanarak hazırlanan bu sistem kontrollü muntazam soldurma temin eder.

2.2.3. Soldurmasız İmalat (Klasik Omayan İmalat)

Bugün daha sert kıvırma (presli, göbekli, episayklık) tercih edilmektedir. Zira çay imalatında pazar isteği olan kırık yapraklarla kuvvetli liköre yönelme vardır. Küçük yaparak imali içinde modern imalat makineleri vardır. CTC ve rotervanlar fabrika seyrini de kolaylaştırırlar.

a. C.T.C.

Assam'da bu imalat sisteminde:
1) Yaprakların görünüşleri her ne kadar kötü olsa da alınacak en iyi fincan kalitesi alınmıştır.
2) CTC imalatında toplanmış yeşil yaprağın içindeki 'iki yaprak ve bir tomurcuk' %70'den azdır.
3) Nevilerin tasnifi basitleşmiştir

İzdiham devreleri ve soldurmadaki güçlükler kesme kullanmak suretiyle giderilebilir, ancak satış imkanı mahdut olan düşük kaliteli kuruçay elde edilir.

CTC ve rotervan yetersiz bir çaredir. CTC ile iyi bir toplama ve iyi bir imalatla neticeye gidilebilinir. Türk çayı için bu sistemin tavsiye edilebilmesi için daha çok araştırma gerekir. CTC'nin Türk çaylarına ne kadar uygun olacağını tadımcı kararlaştırmalıdır, mesuliyet ondadır. CTC ameliyesinde, işçilik ve kuvvet tasarruf etmek için 5 tane 36'lık kıvırma makinesinin ihtiyaç vardır. Bu sistemde midiltonlar da çöp ayrılması daha kolay olmaktadır.

b. Rotervan

CTC'de olduğu gibi diğer makinelerle birleşmeden yaprağı işleyebilir. Tam soldurulmuş yaprakla daha randımanlıdır. Türkiye'de rotorvane ile üretim denemeleri yapılmalıdır.

2.2.4. Soldurulmamış Yaprağın İmalatı

a) Kesme Çay

Türk fabrikalarında kesme çay makineleri soldurma kapasiteleri yeterli olmayan yerlerde izdiham devrelerinde geniş ölçüde kullanılmaktadır. Halihazırda ürünün yarısı kesme çaydır. Bu tip çayların kurutulması esnasında fırın damperlerini aşağıya indirmek lazımdır. Türkiye'de kesme çay ve CTC kesimi 1-3mm yapılır. Hindistan'da ise 0,8mm dir. Türkiye'de kesme çaylarda bazı yeşil parçalar görülmektedir. Kesme çaylarda çöp ve lif fazladır. Buda kurutma kapasitesinin artmasını gerektirir ki soldurmanın getirdiği avantajı yok eder. Onun için belli devrelerde kullanılabilir.

b) Tazyikli Ekspresör Metodu

Pamuk presini andıran bir sistem olup denemelerde iyi netice alınmamıştır. Fakat Endonezya'da bazı şartlar altında  olumlu neticeler elde edilmiştir. Belçika Kongosu'nda kullanılmaktadır. 15 dakikalık tazyik ve iki devreli 45 dakikalık kıvırma vardır.

2.2.5. Yeşil yaprağın Muhafazası

Uzun zaman yaprağın muhafaza edilebilmesi için umit edilen ambarın merkez fabrikasında so günlerde denemeye alınmıştır. Üretilen çaylarda daha çok kuru madde kaybından dolayı mat hatta ekşi kalitesiz çaylar elde edilecektir. Soldurma teknesi metodu kullanılırken bir bekleme tankı soldurmaya hazırlık yapılan kısa dönem için kullanılabilir.

2.2.6.  Öz Çay  (Instant Tea)

İlerde bu ürün için genişleyen bir Pazar beklentisi vardır. Tadımcımız Rize çayının buna elverişli olup olmadığını kontrol etmiştir. İyi sonuçlar elde edilmiştir. Kurumamış iyi fermente olmuş çayları ayırarak iyi ve kuvvetli çaylar elde edilmiştir. Son günlerde Seylan ve Güney  Hindistan gibi yerlerde iyi fermente olmuş çaylar için özel imalat yapmak üzere ek tesisler oluşturulmuştur.

Öz çay imalatı zaman, tecrübe ve yatırım gerektirmekte olup uzun vadeli bir iştir.