RİZE ÇAYI HAKKINDA BAZI RAPORLAR İlk Dönem Çay Raporları
Türkiye Çay Sanayi Raporu  -1963

İkinci Dönem Çay Raporları
RAPOR -VII  *

9 Aralık 1960

23 Kasım tarihli mektubunuzun cevabıdır. Gönderdiğiniz numuneleri inceledik onlara dair raporu ve düşüncelerimizi ekleyerek gönderiyoruz:

Numune 1: Griye çalan kahverengi, çok karışık ve tozlu, biraz bütün yaprak, lif ve bazı kum zerreciklerini ihtiva eder. Menku renkli, fakat adi  ve su içindeki yaprağı donuktur.
Numune 5: Griya çalan kahverengi karışık, tozlu  ve lifli ve birazda kumlu olmasına rağmen ebatça bir no'lu numunneden biraz daha iyidir. Menkuu renkli, fakat fena ve fazla kavrulmuş tadı vardır.
Numune 2: Hemen hemen kahverengi, ebadı fena değil, çok gri muntazam lif ve toz ihtiva eder. Menku renkli, fakat adi ve fazla kavrulmuş tadı vardır.
Numune 4: Griye çalan kahverengi ve görünüşte bir parça numune 2 gibidir. Fazla elyaf yoktur. Menkuu renkli, fakat adi ve donuktur.
Numune 3: Siyahımsı iyi boyda çok az lifli  fakat umumiyetle gayri muntazam ve tozludur. Menkuu iyi, fakat adi  ve tadı ekşimsidir. Sulu ekstrakt koyu renklidir.

Yaprak bakımından bütün numuneler çok karışık ve gayri muntazamdır. Tasnif edilmeleri gerekir.3 no'lu numune hariç liflidir. bilhassa 2 no'lu nomune.

Menkuular umumiyetle renkli, fakat sertlik yoktur ve tat itibariyle cazip değildir. sütle rengi donuklaşmaktadır.

İmalat safhasında ve muhtemelen toplama usülünde islahat yapılmalıdır.

Bu çaylar standart değildir menku ve yaprak görünüşü itibariyle Londra piyasasında pek satılmaz.

The Tea Brokers' Association of London

RAPOR -VIII  *

1960

12 Aralık 1960 mektubunuza teşekkür ederiz.

Halihazırda Londra'da bu tip (cins) çay satılmadığından gönderdiğiniz numunelere kıymet takdir etmek çok güçtür. Menku itibariyle numuneleriniz daha çok  İran çayına benziyor ve Çin, Japon siyah çayı ve Arjantin'in en adi çayları gibidir. Çaylarınızın yaprak bakımından 3 no'lu numune müstesna, karışık olup cazip  değil ve menkuuları da renksiz olduğundan kıymetlendirmek çok zordur.

Fakat  1,2,4 ve 5 numaralı numunelere itibari kıymet olarak 1/-d-1 2d verebiliriz. 3 no'lu numune görünüş itibariyle bütün diğerlerinden fena ve ekşidir. bunu 9d veya 1/-d'den fazla kıymetlendirmek husuusnda müterreddidiz.

İleride şirketimiz size herhangi bir yardımda bulunabilirse, biz de memnuniyetle yapabileceğimizi beyan ederiz.

The Tea Brokers' Association of London

RAPOR -IX **

Londra 16 Aralık 1964

Türkiye Cumhuriyeti
Londra Büyük Elçiliği
Ticaret Müşavirliği
Konu: Çay Numuneleri Hakkında

Tekel Genel Müdürlüğü
Tepebaşı
İstanbul
İlgi: 9/11/1964 tarih ve 56715 sayılı yazınıza:

1964 mahsulü çaylarınızdan hazırlanan 42 adet numuneye ait değerlendirme, evvelce olduğu gibi bu defa da İngiltere'nin tanınmış Brokerlarından Messsrs.m..Jas. and Hy. Thompson firmasına yaptırılmıştır.

Mezkûr firmanın bu husustaki 3 Aralık 1964 tarihli raporu ve eki ilişikte takdim edilmiştir.

Tetkikinden de anlaşılacağı veçhile bu çayların yaprakları da keza siyah olmakla beraber, görünüşünün, bunların kurutulma, kıvrılma ve nihayet tasnif ameliyeleri itibariyle evvelki numunelere nazaran daha iyi bir şekilde hazırlandığı, demlenmiş yaprakların keza donuk olduğu, ancak evvelkiler gibi yavan olmadığı, bu çayların, Londra piyasasında normal olarak satılan çaylara ait umumi  standardın altında olduğu, en iyi derceli çayın beher libre fiyatının 2/9 ila  3/0 şilin arasında, en düşkünlerin ise 1/1 ila  1/3 şilin arasında olabileceği, anck bu fiyatlarında, halen Londra piyasasında bu çeşit veya kalitede mal bulunmaması, çayların ambalajının bilinmemesi ve Londra piyasasına ne zaman sürülebileceğinin malum olmaması dolayısıyla nominal olduğu belirtilmektedir.

Bilgilerini rica ederim.

Nazım Çakmakçı
Ticaret müşaviri Adına
Müşavir Muavini
RAPOR -X **

3 Kasım 1964
M.Jas And Hy.Thompson

Tekel Genel Müdürlüğünün Türk Çay Numuneleri Hakkında:

1964 mahsülünüzü temsil eden bu numuneler 8 Eylül 1964'de raporunu verdiğimiz evelki nümune takımına nazaran çok daha iyi bulunmuştur.

Yaprak görünüşünde bariz bir düzelme görülmüştür. Evvelki nümunelerden anlaşıldığına göre, 1963 mahsulü başlıca 3 çeşite ayrımıştır. FOP ve BOP ve Fanning ve bu neviler görünüşte çok kötü, karışık ve gayri mütecanistir.

Bu seferki numune takımında ise daha fazla itina gösterildiği göze çarpmaktadır. Yapraklar yine siyahtır, fakat görünüşü daha iyi soldurulup kıvrılmakla beraber imalatın nihai safhasındaki tasnifin daha fazla itinaile yapıldığını  göstermektedir.

Numuneler, yalnız 1 den 42'ye kadar markalanmış, ancak her birinin hangi  nev'e ait olduğu belirtilmemiştir.

Lakin nevi adedinin 6 veya 8'e yükseldiği kaydedilmiştir.

Demlenmiş çay yaprakları donuktur.

Menkuun tadı, sade olmakla beraber, 1963 numuneleri gibi yavan ve küf  kokulu değildir.

Zamimeten yaprak kaliteleri zayıf olmakla beraber, BOPF ve fanning cinslerinin de oldukça iyi menkuu vardır.

İhtimalk ki, 8 Eylül 1964 de raporunu verdiğimiz 1963 mahsulü numuneleri bu sene zarfında imal edilen çayların hepsine ait değildir ve yine ihtimal ki, bu çayların imali ile tadılmak üzere bize tevdiine kadar uzun bir zaman geçmiştir. Şayet bu her iki ihtimal de mevcut değilse çaylar, 1963 senesine nazaran her bakımdan inkişaf arzetmektedir.
Netice olarak şu hususu ilave etmeliyiz ki, bu çaylar el'an Londra piyasasında normal olarak satılan umumi çay standartlarından bir hayli  düşüktür, bugünkü fiat seviyeleri muvacehesinde en ala kaliteniz bile beher libresi 2/9d ila /0d den fazla etmez, en düşük kaliteni ise 1/06 ila 1/3d eder. Kanaatimizce daha bir hayli inkişaf kaydedilmesi lazımdır. Lakin istihsal, imalat, anbalaj ve depolama hususlarıyla ilgili  tafsilat, elimizde mevcut olmadığından, daha fazla yardım yapabilecek durumde değiliz.

Sarfettiğimiz mütalaaların size kısmen yardımcı olacağını zannediyoruz.

Tekel Genel müdürlüğü çaylarının kıymetlendirilmesi aşağıdaki sebeplerden dolayı itibaridir.

a) Halen londra piyasasında kıymetlendirmemize esa tutulabilecek ayni tip ve kalitede çay mevcut değildir.
b) Bu çaylar sandık yerine torba veya çuvallara konduğu takdirde daha az kıymetli olacaktır.
c) Londra piyasasına aylar sonra süürldüğü takdirde kaliteleri ve binettice kıymetleri düşecektir.
d) büyük miktarda satışa çıktığı  takdirde piyasayı taşıracaktır.

KAYNAKLAR:
*   Bir Yeşilin Peşinde, Asım Zihnioğlu,1998
 ** Türkiyede Çaycılık ve Turistik Sosyal Kültürel Ekonomik,Rahmi Arer,1969
Ana Sayfa