Çay Borsası İkinci bir hayat mı? Sonun başlangıcı mı?
Yoksa bir Truva Atı mı?

ÇAYKUR zarar görebilir

Çaykur Genel Müdür Yardımcısı Yunus KALDIRIM; “Hazırlanan kanun tasarısının çeşitli kesimlerce tartışılması çayın geleceği açısından önemlidir. Fakat bu tasarı çayın sorunlarına ve geleceğine yönelik ne getirecek, ne götürecek çok daha önemlidir.

Kanun hükmedeceği sahayı iyi tespit etmedikten sonra, hazırlanacak kanun tasarıları o sahayı doğru düzgün yönlendiremez diye düşünüyorum. Öncelikle sahayı iyi tespit etmek lazımdır.

Sahada ne vardır? Birincisi; Önemli bir tarım sektörü vardır. Üretici kesimi vardır. Bu üretici kesiminin haklarını ihlal eden, üretici haklarını ön plana çıkarmayan, üreticiyi desteklemeyen, tarımı desteklemeyen, tarımda kalitesiz ürün üretilmesini engelleyen, tedbirler getirmeyen kanun neyi düzeltecektir?

Üreticilerin bahçesine sahip olacak. Bu bahçeye sahip olamayan sektörden kimse bir şey beklenmesin. Önce tarlayı, sonra üreticiyi destekleyip, kaliteli ürün üretimine çözüm götürülmeli. İkincisi İmalat sektörüdür.

Burada markasını oluşturan sektörler vardır. Çıkacak olan yeni bir kanun markası olan sektörlere neler getirecek? Markası olan sektörlere ne kazandıracak? Üretimini yapan markası ile piyasaya çıkamayan, çayını dökme satan, üretici firmalara bu kanun ne kazandıracak? Çaykur bunların içersinde mi olsun? Veya dışında mı kalsın? Bu o kadar önemli değildir. Önemli olan, markaya zarar vermeyecek bir düzenlemenin getirilmesidir.

Tabi ki; Çaykur şu anda Türk çay sektörü içersinde rekoltenin 600 bin tonunu alıyor. 110-115 bin ton çıvarında kuru çay üretiyor. Bu kuru çayı piyasaya satıyor. Piyasaya rahat satması oluşturduğu kalite ve güven seviyesi ile düzenli istikrarlı sürekli kendisini yenileyen imajıdır.

Bu güvenilen kaliteli marka gücü ile satmaktadır. Ürettim kalitesini her noktada hijyenik esaslara göre yaptığı için satıyordur. Tüketicinin tercihi olduğu için satıyordur. Markası, kalitesi ve güveni olan bir ismi borsaya sokarsanız, marka ve kalite bu sefer zarar görür.

Bunun sonunda kuru çay sektöründe  %50 pazar kaybı zay olur. Tüketici üründen uzaklaşır. Tüketiciyi ihmal etmeyeceksin. Tüketici daima damak tadı veren, sağlığına iyi gelen ürünü tüketmek istiyor.

Yıllardır tükettiği markanın yerine siz ona zorla yeniden marka deklare edemezsiniz. Zorla ürün kimseye sattıramazsınız. Çaykur yinede bu çalışmalar her zaman katkı sağlamaktadır. Çaykur bu noktada yönlendirici ve örnek teşkil eden bir misyonda görevini sürdürmektedir. Çaykur bu kanunun hazırlanışında vardı.

Çaykur daha kaliteli çay ve üreticiye vaktinde daha iyi kazanç için çalışıyor ve her yerde var oluyor. Sektörün %60 elinde bulunduran bir kurum her yerde olmalıdır. Borsa kurulsun, fakat bu dağınıklığı toparlayıcı, düzeltici bir pozisyon içersinde kurulsun.

İmkansızlık içersinde olan, küçük ölçekli firmaları bir araya getirerek üretim kalite seviyelerini yükseltebilmek, ödemlerini daha kolay yapabilmek, marka oluşmasın yardımcı olmak, çaylarının tüketicilerin beğenisine sunulmasına hizmet etmek için borsa kurulsun.

Dökme çay satanlar getirir çayını borsaya, sürer piyasaya, markası olan firmalar satın alır, fason veya paket yapanlarda alır, satar hem üreten, hem tüketen, hem de satan kazanır.”dedi


Ajans 53, 25 Aralık 2009
Rize Haber
21 Eylül 2009
 Çaykur, Uluslararası Şirketlere Peşkeş Çekilecek

Bekaroğlu
"Biz 8 yıl önce bu gün olacakları söylemiştik Uygulanan İMF politikaları ile Çaykur, uluslararası şirketlere peşkeş çekileceğini belirtmiştik. Şimdi hazırladıkları emtia borsasının Türkçe açıklaması budur. Dünyada 2 milyon ton kuru çay fazlası var. Ülkemizde de yaklaşık 250 bin ton Pazar var. Emtia borsası ile bu Pazar küresel sermayenin eline geçecektir. Sayın Ali Bayramoğlu emtia borsası ile küresel sermayeye Pazar arıyor. Küresel sermaye uzak doğuda köle gibi insanları kullanarak düşük maliyetle ürettikleri çaya Pazar için Ali Bayramoğlu ile dirsek temastadır. Sayın Bayramoğlu’ nun Rize’ye getirip televizyonlara çıkarttığı kişiler küresel sermayenin profesyonel yöneticilerdir.Şimdi Sayın Bayramoğlu, hazırladığı emtia borsası kanunuyla ülkemizdeki kuruçay pazarını bu şirketlere peşkeş çekecek" dedi.
Gazete Rize
17 Eylül 2009		 Kurumu Riske Etmek İstemiyoruz
ÇAYKUR Genel Müdürü Ekrem Yüce, bölgedeki yaş çayın üçte birini satın alan özel sektörün emtia borsası çalışma sistemine girmesini desteklediğini söyledi.
 
Yüce, Müstakil Sanayici ve İşadamları Derneği (MÜSİAD) Rize Şube Başkanı Cem Temizel ve yönetim kurulu üyelerini makamında kabulü sırasında yaptığı konuşmada, Rize Ticaret Borsasının ilde emtia borsası kurma çalışmalarını yürüttüğünü, kendilerinin bu çalışmaya karşı olmadıklarını belirtti.

Emtia borsasının henüz ne getirip, ne götüreceğini bilemediklerini ifade eden Yüce, ´´Sadece bazı şeyler söyleniyor. Bu çalışma tamamlanıp emtia borsası kurulsun bizler sistemi görelim, elde edilen başarıya göre bizler de taraftar oluruz´´ dedi.
Yüce, yüzde 100 devlet teşekkülü olan kurumları riske etmek istemediklerini, çay yetiştiren ve emtia borsası bulunan diğer ülkelerde böyle bir örneğe rastlamadıklarını anlatarak, şunları söyledi:

´´Borsamızın yapmış olduğu bu çalışmaya saygı duyuyoruz. Bölgemizdeki yaş çayın üçte birini satın alan özel sektörün emtia borsası çalışma sistemine girmesini destekliyorum. Çünkü özel sektörün yaşayabilmesi için olması gereken fiyatları yakalamasını istiyoruz. Ancak üçte birlik bir grubun faaliyetlerini görmeden, bilmeden, üçte iki piyasaya hakim köklü bir grubu bu çalışmaya dahil etmek ne kadar uygun olur, bu konuyu düşünüyoruz.´´

Cem Temizel ise ÇAYKUR´da yaptıkları çalışmalar dolayısıyla Yüce´ye, bugüne kadar olduğu gibi bundan sonra da desteklerinin devam edeceğini söyledi.
 
Son yıllarda yapılan gayretli çalışmalarla ÇAYKUR´un başta imajı ve ürettiği ürünler ile il, bölge ve ülke ekonomisine kazandırdığı katma değerle her şeyin üzerine çıktığını ifade eden Temizel, ´´Şu anda ÇAYKUR´un bulunduğu mevcut konumunda genel müdür ile hemfikiriz. MÜSİAD Rize Şubesi olarak çayda emtia borsası kurma çalışmalarını yakından takip ediyoruz. Ama ÇAYKUR dışında çay üreten ve bu sektörde rüştünü ispat etmiş diğer marka ve isimler emtia borsası olayına sıcak bakmıyorsa, bizler de bu çalışmanın çayımızın geleceği açısından ne denli başarılı olacağını merak etmekteyiz´´ diye konuştu.

Temizel, emtia borsası çalışmalarına katılan kişilerin çalışmayı başarı ile tamamlamaları durumunda kendilerini tebrik edeceklerini vurgulayarak, ´´Ancak şu anda başarılı olma noktasında birçok soru işaretleri görülmektedir. Henüz emtia borsası ile ilgili somut şeyler göremediğimizi söyleyebilirim´´ dedi.
Rize Haber
17 Eylül 2009		 Birçok Soru İşareti

Müsiad Rize Şube Başkanı Cem Temizel;

"Müsiad şubesi olarak çayda emtia borsası çalışmalarını yakinen takip etmekteyiz. Çaykur dışında çay üreten ve bu sektörde kendi rüştünü ispat etmiş marka ve isimler emtia borsası olayına sıcak bakmıyorsa; bizlerde bu çalışmanın çayımızın geleceği açısından ne denli başarılı olacağını merak etmekteyiz. Emtia borsası çalışmalarına katılan mevcutların bu çalışmayı başarı ile becerebilirlerse kendilerini tebrik eder ve mutluluğumuzu ifade ederiz. Fakat şu anda başarılı olma noktasında birçok soru işaretleri görülmektedir. Şu anda emtia borsası ile ilgili somut şeyler göremediğimizi ifade ediyorum.”dedi.
Gazete Viçe
16 Eylül 2009		 Çaykur'a Emtia Borsası Tuzağı

Rize’de kurulması planlanan ‘Emtia Borsası’na bir tepki de İşçi Partisi Rize il örgütünden geldi.

Kısa Adı Çaykur olan Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü’nün de kurulması planlanan ‘Emtia Borsası’ kapsamına alınmak istenmesinin, Çaykur ile Türk çaycılığının yok edilmesi anlamına geleceği yönünde yapılan tepki açıklamalarına İP Rize il örgütü de katıldı.

İP Rize il Başkanı Metin Sina Kan, kurulması planlanan ve ilgili yasa ve yönetmeliklerinin hazırlanması için Rize Ticaret Borsası ile Ulusal Çay Konseyi tarafından çalışmaları sürdürülen Emtia Borsası’nın Çaykur’u yok etmek için kurulan bir tuzak olduğunu kaydetti.
Çayda devlet tekelinin kaldırılması ile çay piyasasına gire özel sektör firmalarının düzensizliğinin 20 yılı aşkın bir süredir devam ettiğine dikkat çeken İP il Başkanı Kan, “Özel sektörün bildiği bir tek şey var. Çaykur’un ortadan kaldırılması ve çay piyasasının kendilerine kalması. Bu güne kadar sürdürülen politikalarla, ‘ya özel sektör ya Çaykur’ düşüncesi bugün uygulamaya konuldu. Uygulanan politikalarla önce Çaykur’u işlevsizleştirip, ardından yok etmek için buldukları son formül ise Emtia Borsası oldu. Bu formüle göre Çaykur dahil, sektördeki tüm kuruluşlar ellerindeki çayı Emtia Borsası marifeti ile pazarlayacak. Böylece pazara hakim konumundaki Çaykur, sektördeki diğer kuruluşlarla aynı kefeye girecek ve sıradan bir özel sektör firması haline getirilecek. Oysa Çaykur, 70 yıllık bir geçmişe, 50 yaş çay işleme fabrikasına ve büyük bir pazarlama ağına sahip ülkemizin önemli bir kuruluşu olarak, Doğu Karadeniz insanının sigortası konumunda olan dev bir kuruluştur” dedi.

Çaykur’u Emtia Borsası kapsamına sokmak isteyenlerin başında AKP Rize Milletvekili ve UÇK Başkanı Ali Bayramoğlu ile onun himayesindeki RTB Başkanı Mehmet Erdoğan, RTB Meclis Başkanı Resul Okumuş ve Çaysiad Başkanı Rahmi Üstün’ün geldiğini anlatan Metin Sina Kan, ayrıca Bayramoğlu’nun  ‘kaçak ve sahte çaylarla’ ilgili soruşturma ve mahkemelerinin devam ettiğine de dikkat çekti.

İP il Başkanı Kan, bu gelişmeler karşısında geçimini çaydan sağlayan tüm yurttaşların bu konuya duyarlı olması ve öncelikle çaya ve Çaykur’a sahip çıkması gerektiğini vurguladı.
Rize Haber
11 Eylül 2009		 Emtia Borsası Çaykur İçin Gerekli Değil

Çay Üreticileri Dayanışma Derneği (ÇAYÜDAD) Başkanı Mustafa Mavi, ÇAYKUR'un yaş çay alamı, kuru çay satımı ve üreticiye aldığı yaş çayın bedelini ödemede bir sorunu olmadığını, bu nedenle Emtia Borsasının ÇAYKUR için gerekli olmadığını söyledi.

Mavi, yaptığı açıklamada, geçtiğimiz günlerde Rize'de Emtia Borsası kurulma çalışmaları için Ulusal Çay Konseyi tarafından bir toplantı yapıldığını belirtti.

Bu toplantıya üreticinin temsilcilerinin çağrılmadığını, bunu anlamakta zorlandıklarını ifade eden Mavi, ''Bu toplantıdan üreticiler haberdar edilmedi. Sadece belirli kesimin haberi oldu. Emtia borsası ile üretici lehine düzenleme yapacağı söyleniyor. Eğer üretici lehine düzenleme yapılacaksa üreticinin de bu toplantıda olması gerekirdi'' dedi.
Yaş çay sektöründe 205 bine yakın üreticiyi ilgilendiren sorunları özel sektör temsilcilerinin çözeceğine inanmadıklarını ifade eden Mavi, şunları söyledi:

''Öyle olsa 20 yıla yakın süredir sektörde bulunan özel sektör, bugüne kadar bir çözüm yolu bulurdu. Özel sektörün öncelikle üreticiye olan yılların birikimi borçlarını ödemeleri gerekir. Ayrıca başka ülkelerden uzmanlar getirerek bizlere ticareti öğretmeye çalışıyorlar. Oysa bizler, ticareti dünyaya öğreten bir neslin torunlarıyız. Bu nedenle yapılan çalışmanın üreticinin değil, özel sektör firmalarının yararına olacağını düşünüyorum.''

Mavi, ÇAYKUR'un kurulması düşünülen Emtia Borsası kapsamına alınmak istendiğini, ancak bunu doğru bulmadıklarını kaydederek, şöyle dedi:

''Eğer bir düzenleme yapılacaksa özel sektördeki sorunları çözsünler. ÇAYKUR'un yaş çay alamı, kuru çay satımı ve üreticiye aldığı yaş çayın bedelini ödemede bir sorunu yok. ÇAYKUR batağa çekilmeye çalışılmasın. Emtia borsası, ÇAYKUR için gerekli değildir. Emtia borsasının ÇAYKUR'un özelleştirilmesi çalışmalarının bir parçası olarak görüyoruz. Bu konuda endişelerimiz var.''

ÇAYKUR'un kesinlikle emtia borsası yapısının dışında tutulması gerektiğini savunan Mavi, üreticiler olarak her zaman kurum olarak ÇAYKUR'u savurmaya devam edeceklerini sözlerine ekledi.
Ajans 53
09 Eylül 2009		 Yaşlı Yaş Yaprağı ve Yaşlı Fikirleri Değiştiriyoruz

Rize Milletvekili ve Ulusal Çay Konseyi Başkanı Ali Bayramoğlu, yaş çayın ve çayla ilgili fikirlerin yaşlandığını, sektöre yeni bir ivme kazandırmak için yaşlanan yaş yaprağı ve yaşlanan fikirleri değiştirip tazelemek istediklerini söyledi.
 

Bayramoğlu, verimlilik ömrünü tamamlamış çaylık alanların önümüzdeki dönemde yenilenmesi projesini hayata geçireceklerini belirterek, “Çayımızla ilgili iki temel sorun, yaş çayın ve çayla ilgili düşüncelerin yaşlanmış olmasıdır” dedi. Yaşlanmış olanları yeni ve tazeleri ile değiştireceklerini kaydeden Bayramoğlu, “Ulusal Çay Konseyi ve Borsa olarak yaklaşık 2 yıldır çay sektörünün sorunlarının çözülmesi için çalışmalar yürütüyoruz. Birkaç kez arama konferansları düzenledik. Sektörün tüm kesimleri ile istişare ettik. Yurtdışındaki örnekleri inceledik. Sektörün sorunları sistemsizlikten kaynaklanıyor ve çaycılığımızın ihtiyacı olan bir sistem dâhilinde çalışmaktır. Emtia borsası çay sektörünün ihtiyacı olan sistemdir” şeklinde konuştu.

Bayramoğlu, oluşturdukları 19 kişilik çalışma ekibi ile yaklaşık 30 saat sürecek bir çalıştay düzenlediklerini, bu çalıştay sonunda çay kanunu ve ilgili yönetmelik taslaklarını hazırlamış olacaklarını belirtti.

Çay sektörünün değişik kesimlerinden uzmanlar ve Sri Lanka ile Hindistan’dan birer uzmanın katılımıyla oluşturulan çalışma ekibi, iftardan sonra her akşam borsa binasında toplanarak çalışmalarına devam ediyor.
Haber 53 Rekabet Gücü Azalır

Bayramoğlu, ÇAYKUR'un Çay Borsası dışında tutulması gerektiği yönündeki açıklamaların yanlış olduğunu kaydederek,

''ÇAYKUR Emtia Borsasının dışında kalırsa rekabet gücü azalır ve zarar eder. ÇAYKUR Genel Müdürümüz konuyu daha iyi anlayınca konuyla ilgili düşünceleri değişecektir. Benim şahsi kanaatim olarak önümüzdeki günlerde yapılan çalışmalar neticesinde onların da doğru yolun bu olduğu konusunda fikirlerini beyan edeceklerini tahmin ediyorum'' dedi.
Gazete Viçe

Çayda 'Emtia Borsası' Çalıştayı
Çalıştaya Katılanlar

Çalıştaya, AKP Rize Milletvekili ve UÇK Başkanı Bayramoğlu’nun yanısıra, RTB Başkanı Mehmet Erdoğan, RTB Meclis Başkanı Resul Okumuş, UÇK Başkan Yardımcısı ve Çaysiad Başkanı Rahmi Üstün, Çayeli Ziraat Odası Başkanı ve UÇK Yürütme Kurulu Üyesi Mustafa Demirci, RTSO Meclis Başkan Yardımcısı ve UÇK YK Üyesi Mustafa Taşpınar, Çaykur Hukuk Müşaviri ve UÇK YK Üyesi Dilaver Demir, RÜ İİBF Dekanı Prof. Dr. Osman Karamustafa, Çay Uzmanı-Yazar Ali Rıza Saklı, Çaykur eski Genel Müdürü ve RTB Kurucu Başkanı Tuncer Ergüven, Çay Uzmanı ve Çaykur eski Genel Müdür Yardımcısı Dr.Hamit Vanlı, TTB Meclis Bşk.Yrd. Kemal Kahraman, RTB Hukuk Müşaviri Av. Harun Mertoğlu,  RTB Mali Danışmanı Mali Müşavir Temel Ali Uzun, UÇK Genel Sekreteri Deniz Varlı, RTB Genel Sekreteri İsmail Kocaman, RTB Genel Koordinatörü Hasan Önder, Sri Lanka Çay Ticaret Birliği eski Başkanı Bryan Baptist ve Hindistan Brokerler Birliği Başkanı Amit Chowdouri’nin katıldığı kaydedildi.
Haber 53 Çaykur, Emtia Borsası'nın dışında tutulmalı


Ekrem Yüce, Çaykur'un kurulma çalışmaları yürütülen emtia borsasının dışında tutulması gerektiğini düşündüğünü ifade ederek,

''Çaykur kendini kanıtlamış bir kurumdur. Kendi pazarı vardır. Bizim fiyatlarımız da bellidir. Bu nedenle emtia borsası bizim dışımızda tutulmalıdır. Biz zaten köprü vazifesi görüyoruz. Bizim fiyatlarımızın da sektöre zararı yok'' diye konuştu.
Gazete Viçe Çaykur'un Sonu

Bilindiği gibi, söz konusu çalışmalar konusunda çeşitli eleştirilerde bulunarak endişelerini açıklayan Rize Ziraat Odası Başkanı Nevzat Paliç, ‘Emtia Borsası bize uymaz’ açıklamalarının ardından, RTB ve UÇK öncülüğünde kuruluş çalışmaları sürdürülen Emtia Borsası’nın, Türk çay sektörünün sorunlarını çözmekten uzak olacağına dikkat çekerek; Emtia Borsası’nın, Çaykur'un sonunu hazırlayacağını, Emtia Borsası’nın, Türk çay sektörü ve günümüzün ekonomik koşulları içerisinde Rize’ye ve Türkiye’ye uygun olmadığını savunan Paliç, "Çaykur, Emtia Borsası dışında tutulmalıdır. Bu şartlarda bir Emtia Borsası kurulursa, bu Çaykur'un sonunu hazırlar. Çaydan ve Çaykur’dan geçimini sağlayan, bu konuda duyarlı olan bütün herkesi Çaykur'a sahip çıkmaya çağırıyoruz. Emtia Borsası Sri Lanka’ya göre olabilir. Oraya giden insanlar da orayı çok sevmiş olabilir. Ama bu Emtia Borsası Rize’ye uygun değildir. Rize’de uygulanması demek, Çaykur'un bitmesi demektir. Çünkü Çaykur, kendi piyasasını bulan, kendi pazarlamasını yapan bir kurumdur. Diğer sektörlerle aynı kefeye konulmamalıdır. Çaykur'un Emtia Borsasına girmesi demek, Çaykur'un sonu demektir” şeklinde açıklamalarını sürdürmüştü.



4